1 Sınıf Matematik Bir uzunluğu ölçmek için standart olmayan uygun ölçme aracını seçer ve v 2

Uzunluk, sınıf matematik dersimizin ilk temel kavramlarından biri. Nesneleri “uzun-kısa, ince-kalın, büyük-küçük” gibi sözlerle tarif edebiliriz; bu tarz tanımlamalar nitel değerlendirmedir. Ölçme ise nicel değerlendirmedir; nesnenin uzunluğunu sayısal bir ifade ile belirlememizi sağlar. Bu derste standart olmayan uygun ölçme araçlarını seçip, bir uzunluğu onlarla ölçmeyi öğreneceğiz. Standart ve standart olmayan uzunluk ölçüleri arasındaki farkı anlayalım. Standart ölçü birimleri (santimetre, metre gibi) herkes için aynıdır; “1 cm” demek herkes için aynı büyüklüktür. Standart olmayan ölçü birimleri ise doğada bulunan ya da kolay ulaşılabilen, herkesin aynı büyüklüğe sahip olması garanti edilmeyen araçlardır: bir kalem, bir çubuk kraker, bir tahta blok, bir pipet, bir adım, bir karış, bir karıştırma kaşığı ya da bir bardak gibi. Öğrenciler okuma-yazma bilmeden önce ya da birimlerin resmen tanıtılmasından önce bu yöntemle uzunlukları karşılaştırır ve kavramlarını pekiştirir. Şimdi “Uygun araç” kavramına bakalım. Bir ölçme aracının uygun olması, ölçtüğümüz nesne için doğru boyutta olmasını gerektirir. Çok küçük bir aracı çok büyük bir nesne için seçerseniz sayım çok büyük bir sayı çıkar; örneğin masa genişliğini karıştırma kaşıklarıyla ölçmeye çalışırsanız sayılar yüzlerce olur. Çok büyük bir aracı çok küçük bir nesne için seçerseniz ölçümünüz “0” ya da “1” gibi anlamlı olmayan sonuçlar verir. Genellikle 1 ile 20 arası bir sayı çıkıyorsa aracın uygun olduğunu düşünürüz. Ölçme yaparken dikkat edeceğimiz noktalar: - Nesneyi baştan sona ölçmek: Ölçme aracını nesnenin başlangıç noktasından başlatıp bitiş noktasına kadar yan yana sıralayın. - Tek boyutlu hizalama: Yalnızca uzunluk yönünde ilerleyin; eğilip bükmeyin. - Boşluk bırakmayın: Ardışık araçlar arasında boşluk kalmamalı. - Düz zeminde ölçün: Aynı düzlemde ölçün, yukarı aşağı kaydırmayın. - Tek yön: Ölçümü bir kez yapın; ölçme sonunda aynı başlangıç noktasına dönmeyin, gereksiz sayım yapmayın. Örnekler üzerinden ilerleyelim. Bir kalemi ölçmek için kağıt tespihatın (klips) uzunluğunu seçebiliriz: kalemin başından sonuna kadar klipsleri uç uca dizersek, kalemimizin “yaklaşık 8 klips” uzunluğunda olduğunu söyleriz. Bir masa genişliğini sıra halinde dizilmiş kalemlerle ölçebiliriz; masa “yaklaşık 6 kalem” genişliğinde ise, kalemin uzunluğu bu masa için uygun bir araçtır. Kısa bir kalemle geniş bir masayı ölçmek daha çok sayım gerektirecek, uzun bir aracın seçilmesi daha az sayı verir; her iki sonuç da doğrudur, fakat pratiklik açısından öğrencinin ölçtüğü nesneye göre “uygun araç seçmek” daha verimlidir. Karşılaştırma ve sıralama işlemlerini de ölçmeyle yapabiliriz. İki kitap var: A kapağıyla bir dizi tahta blokla ölçüldüğünde “8 blok”, B kapağı “5 blok” çıktığında, A uzunluğu B’den fazladır. Ya da bir kırtasiye kutusunun içindeki kurşun kalemler aynı uzunluktaysa, iki kutunun içindeki kalem sayılarını karşılaştırarak hangi kutunun daha uzun olduğunu çıkarım yapabiliriz. Uygulama olarak basit bir etkinlik öneriyorum: Elinizdeki nesneler (kısa pipet, karış, pipet parçaları) ile bir ağaç dalının uzunluğunu ölçün. Sonra aynı dalı kısa bir sıra parçasıyla tekrar ölçüp sonuçları notlayın. Sonuçların farklı olmasının nedeni, ölçme aracının boyutunun değişmesidir. Aynı nesneyi farklı boyutlardaki standart olmayan araçlarla ölçtüğünüzde, küçük araç daha büyük sayı, büyük araç daha küçük sayı verir. Bu, ölçme işleminin “ölçme aracının seçimi”yle doğrudan ilgili olduğunu gösterir. Sonuç olarak: Uygun araç seçmek, ölçme işlemini anlaşılır ve etkili kılar. Standart olmayan ölçme, resmi birimleri tanımadan önce kavram gelişimini güçlendirir ve nesneler arası karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır. Pratik yapmaya devam edin; nesneleri yan yana sıralayarak ve doğru aracı seçerek ölçme becerinizi her geçen gün artırın!