1 Sınıf Matematik Uzamsal ilişkileri ifade eder şarkısı v 2

Bugün birlikte neyi keşfedeceğiz? Evet, uzamsal ilişkiler! Peki, uzamsal ilişkiler ne demek? Eşyaların, şekillerin ve canlıların birbirine göre konumunu, yönünü ve yakınlığını anlatırız. Sınıfta masanın üstündeki kalemden tutun, kapının sağında asılı haritaya kadar her nesnenin yeri, bir “uzamsal ilişkiler şarkısı”yla daha da akılda kalıcı olur. İlk olarak “nerede?” sorusunun yanıtını verirken sık kullandığımız kelimeler neler? Üst/alt, sağ/sol, ön/arka, iç/dış, yanında/yanında değil, önde/arkada, yan yana/tek başına gibi kavramlar. Bunları neden öğreniriz? Çünkü günlük hayatı anlamlandırmak için yön bulmamız ve konumları doğru tanımlamamız gerekir; tıpkı bir haritayla bir şehri anlamlandırdığımız gibi! Örnekler üzerinden ilerleyelim. Kalem kutusu masanın üstündeyse “Kalem kutusunun yeri, masanın üstündedir.” deriz. Sağında da bir kitabın varsa “Kalem kutusunun sağında kitap var.” deriz. Peki, kalem kutusu dolabın içindeyse “Kalem kutusu dolabın içinde.” ya da “Dolap kapısının önünde.” şeklinde anlatırız. “Dışında” demeli miyiz? Hayır, “İçinde/dışında” farkını mutlaka vurgularız. Çocukların sevebileceği pratik etkinliklerle konuyu sağlamlaştıralım: 1) Kutu kavgası: Sınıfta çocuklar sırayla bir nesneyi başkasının sağ/ sol/ ön/ arkasına koyar ve sınıf “Nerede?” diye sevinçle bağırır. 2) Ev planı çizimi: Dairenin içine bir ev, çevresine ağaçlar; “Ağaç evin önündedir.” gibi cümleler kurulur. 3) Şarkı ile konumlandırma: “El başım üstünde, top ayağım önünde.” diye şarkı söylenirken ritimle hareketler yapılır. 4) “Süper sıralama”: Öğrenciler boyuna göre sıralanır; “Ali, Zeynep’in önündedir.” ve “Ali, Emre’nin arkasındadır.” gibi cümleler kurulur. Uzamsal dilin gücü nedir? Hayal edin: Dünya denizin üstünde, ay denizin aydınlık feneri gibi durur. Uzamsal kelimeler bu fenerin konumunu tam tarif eder. “Üstte”, “yanda”, “önde” kelimeleriyle öğrenciler doğru konuma doğru yönden bakmayı öğrenirler. Üstelik kavramları şarkıyla birleştirmek, bellek köprülerini daha kalın ve parlak örer; bilgi bir köprü olduğunda zihinleriniz karşı kıyıya rahatça geçer! Konuyu bitirirken anahtar çerçevemizi tekrar çizelim: konum (nerede), yön (sağ/sol/ön/arka), iç/dış, yakın/uzak. Bir resimde bir top, bir kutunun sağında ve üstünde olabilir. “Top, kutunun sağında ve üstündedir.” demeyi öğrenmek, öğrencinin matematiksel düşüncesinin ilk köşe taşlarından biri.