1 Sınıf Türkçe Dinlediklerinin izlediklerinin konusunu belirler şarkısı v 2

Merhaba minikler! Bugün 1. sınıf Türkçe dersinde “Dinlediklerimizin ve izlediklerimizin konusunu belirleme”yi öğreneceğiz. Konu, metnin, hikâyenin, masalın ya da videonun ne hakkında olduğudur. Mesela “Fare ile kedi arkadaş olur mu?” bir soru olabilir; ama konu “arkadaşlık”tır. Konu, anlatılanın ana fikridir. Yardım veren kişiler, yan yolu anlatan olaylar, tekrarlayan kelimeler konu değildir; konuya yardım eden destekleyici ayrıntılardır. Şimdi kolay bir yöntem öğrenelim: İzle–Dinle: Konu Ne? İlk adım: Dikkatle izle veya dinle. İkinci adım: “Kim, nerede, ne yaptı?” sorularını sor. Üçüncü adım: En sık geçen ana kelime ne? “Ne hakkında?” sorusuna verdiğin kısa ve net yanıt konudur. Konu ile fark kuralım. Konu geneldir, tek kelime ya da kısa bir ifadedir: “Kardeşlik, sevgi, paylaşma, doğa, hayvanlar, sınıf kuralları”. Ana fikir ise cümle biçiminde yazılabilir: “Annelerle babalar, çocuklarını çok severse aile mutlu olur.” 1. sınıfta ikisini ayırmak zor olabilir; bu yüzden “Konu tek kelime, ana fikir cümle” diye aklımızda tutalım. Şimdi bir hikâye düşünelim: “Küçük Kuş ve Rüzgâr.” Anlatıcı: “Bir sabah güneşli, rüzgârlı bir gün… Küçük kuş sınıf arkadaşlarına yemek taşıyor. Fırtına çıktı, rüzgâr esintisi arttı; arkadaşları yardımcı olmak için ağaç altında buluştu. Hep birlikte yemekleri paylaştı ve mutlu oldular.” Ne hakkında? Sıklıkla geçen kelimeler: “kuş, rüzgâr, yardım, paylaşma, birlikte.” Konuyu “yardımlaşma ve paylaşma” olarak belirleyebiliriz. Tek bir kelime istersen “yardımlaşma” da olur. Bir video örneği de yapalım: “Güneş, Ay ve Yıldızlar” adlı kısa animasyon. Gösterimde çocuklar karanlık gecede kamp kurup yıldızları izler. Konu “gece ve yıldızlar” ya da “doğa” olabilir. Gerekçemiz: En çok gösterilen ve tekrar eden görüntüler ve sesler yıldızlar, gece, kamp, aile birlikte vakit geçirme. Yardımlaşma, paylaşma, doğa gibi ana temalar konu; ayrıntılar ise yardımcıdır. Konuyu bulmanın ipuçları: 1) Sıkça tekrar eden kelime ya da görüntü: Öğrenci “kuş” diye düşünür; ama “rüzgâr” ve “yardım” daha önemli ana teması veriyor. 2) Başlığı ve kapağı oku: Başlıktaki ana isim genelde konuya işaret eder. 3) Kahramanlar: “Kuş ve arkadaşları” ana kişiler; ama konu onların ne yaptığıdır: “yardım ve paylaşma”. 4) Tek cümle ile “Ne hakkında?” sorusunu yanıtla. Uzun, çetrefilli cevaplar konu değildir. Küçük tekerleme ile pekiştirme: “İzle–dinle, konu ne? Kim–nerede–ne yapmış? Sık tekrar eden kelime, ana konu olmuş!” Sınıfta beraber tekrarlayalım. Bu şarkıyla birlikte öğrendiklerimizi pekiştireceğiz.