1 Sınıf Türkçe Konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını kavrar şarkısı v 2

Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün “Konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını kavrama” konusunu birlikte öğreneceğiz. Türkçe derslerinde bazen bir kişinin sözü ile birlikte verdiği beden dili, yüz ifadesi ya da ses tonu, onun asıl ne demek istediğini anlamamıza yardım eder. Sözlü olmayan mesajlar, yazılı veya sözlü sözcükler olmadan gerçekleşen iletişimdir. Bu iletişimde bakışlar, yüz ifadesi, jestler, duruş, ayakta durma şekli, el-kol hareketleri ve ses tonunun ritmi ile hızı gibi unsurlar çok önemlidir. Bir insan “Evet” dese de kaşlarını çatıp başını sallarsa, bu “evet”i güçlü bir güven göstermeyebilir; dolayısıyla sözcükler ile beden dili birbirini desteklediğinde mesaj daha net olur. Konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını kavramak, bir görev dinleme, sınıf etkinliği yapma veya bir arkadaşla sohbet etme sırasında çok işe yarar. Mesela öğretmeniniz parmağıyla “bana bak” diye işaret ederse ve kaşlarını biraz kaldırırsa, sizden sessiz olmanızı istediğini anlayabilirsiniz. Aynı şekilde bir arkadaşınız “Gelelim mi?” sorusunu sesini yükselterek ve gözlerini parlatarak sorarsa, aslında çok hevesli olduğunu düşünürüz. Eğer birisi “Tabii ki geliriz” dese de sandalyesinde geriye yaslanıp göz kaçırırsa, belki gitmek istemiyor olabilir. Bu durumda saygılı bir şekilde “Sence nasıl olsun?” diye sormak, yanlış anlamayı düzeltir. Konuşmacının ses tonu ve ritmi de sözlü olmayan mesajın önemli parçalarıdır. Bir söz söylenirken sesin yükseklik ve hız değişimleri, kişinin duygusunu gösterir. Öğretmeniz “Bir kez daha deneyelim” cümlesini yavaş, sakin bir sesle ve gülümsemeyle söylerse, sizi cesaretlendirmek istediğini anlarsınız. Aynı cümleyi sert ve hızlı sesle söylerse, biraz daha dikkatli olmamızı istediğini sezeriz. Ayrıca bakışlar bir insanın dikkatini, merakını veya sıkıldığını anlamamıza yardım eder. Bakışlar yan tarafa kayarsa, dinlemediğimiz anlamına gelebilir; doğrudan ve birkaç saniye süren bir bakış, “seni dinliyorum” demenin bir yoludur. Sınıfta ya da günlük yaşamda konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını anlamaya çalışırken dikkat etmemiz gereken şeyler vardır. Önce, tek bir işareti tek başına yargılamak yerine bütünüyle bakmalıyız. Yani bir öğrencinin kaşını çatması, “kızgın” anlamına gelmeyebilir; belki düşünüyor olabilir. İkincisi, bağlamı görmek önemlidir. Okulda sabah kahvaltısı sonrası “Hadi çalışmaya” derken yapılan kısa bir suskunluk, yorgunluk ya da “biraz daha zaman” anlamı taşıyabilir. Üçüncüsü, saygı ve nezaket esastır. Birisinin beden dilini “yanlış” diyerek yargılamak yerine, merakla ve açık uçlu sorularla anlamaya çalışmalıyız. Bu konuyu güçlendirmek için birkaç küçük etkinlik yapalım. İlk etkinlikte öğretmeniniz size aynı cümleyi farklı ses tonuyla ve farklı yüz ifadesiyle söylesin: “Ödevi getir.” Siz, hangi duyguları hissettiğinizi kısa cümlelerle anlatın. İkinci etkinlikte grup arkadaşlarınızla, “Evet, hayır, belki” ifadelerini jest ve bakışla anlatan kısa bir gösteri yapın. Üçüncü etkinlikte bir resme bakın ve resimdeki kişinin yüz ifadesi, duruşu ve ellerine bakarak onun ne hissettiğini yazın. Bu etkinlikler, sözlü olmayan mesajları daha iyi kavramanızı sağlar. Son olarak, sözlü olmayan mesajları kavramak, okuma-anlama becerinizi de geliştirir. Hikaye okurken karakterlerin nasıl davrandığına, ne tür jest ve bakışlar kullandığına dikkat edersek, metnin verdiği duyguyu daha iyi anlarız. Hayal gücünüzü kullanın, karakterin düşüncelerini ve hislerini tahmin edin, sonra doğrulayın. Bu sayede sözlü ve sözlü olmayan mesajların birlikte çalıştığını göreceksiniz. Bugün gördüklerimizi bir sonraki derste tekrar edelim, böylece konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını çabucak kavramaya alışacağız.