12. Sınıf T C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Ulusal egemenliğe geçişte önemli bir adım v 2

Ulusal egemenlik, devletin temel yetkisinin halka ait olması demektir; yani gücün kaynağı Tanrı ya da monark değil, millettir. Türkiye’nin ulusal egemenliğe geçişinde, İstanbul hükümetinin işgalcilerle uzlaşması ve Mütareke döneminde esarete sürüklenmesi, milletin söz söyleme ve karar verme zamanının geldiğini gösterdi. 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışıyla başlayan ulusal diriliş, kongreler ve komiteler aracılığıyla milletin iradesini örgütledi. 23 Nisan 1920’de TBMM açıldı; bu kurumsallaşma, egemenliğin halk temsilcilerinde olduğunun somut bir işaretiydi. 10 Ağustos 1920’de kabul edilen Misak-ı Millî, ülkenin sınırlarını ve ulusal hedefleri belirledi; milletin iradesi, Meclis aracılığıyla ilan edilen metinlerle hukuki bir dayanak kazandı. Kısa sürede Türk İstiklal Savaşı başladı; güçlü ordu ve milletin desteğiyle savaş, egemenliğe giden yolu açtı. 1 Kasım 1922’de Saltanatın kaldırılmasıyla hem eski rejimin ortadan kaldırılması hem de Cumhuriyet’in siyasal zemininin hazırlanması gerçekleşti. Aynı yılın sonunda Ankara Hükümeti Lozan’da Misak-ı Millî’ye göre uluslararası tanınırlık kazandı. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi; 1924 Anayasası ile kuvvetler birliği ilkesi ve Türk halkının egemenliği anayasal ilke olarak teyit edildi. Bu süreçte Misak-ı Millî, ulusal sınır ve karar anlayışını somutlaştırırken; Saltanatın kaldırılması, egemenliğin kaynağını dinsel-feodal temelden çıkarıp millet iradesine taşıdı. Devrimler bu dönüşümü derinleştirdi: 1924’te hilafetin kaldırılması, laik Cumhuriyet ve din-devlet ayrımını güçlendirdi. Cumhurbaşkanlığı ve meclis seçimleri; saltanat karşısında meşruiyeti halka dayandırdı. Özetle, İstanbul’dan Ankara’ya geçiş, egemenliğin halka devri için atılmış her bir adım, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu ve kurumsal ilklerini ortaya koydu.