2 Sınıf Matematik Küp, Prizma, Silindir, Küre Tanıyalım şarkısı v 2

Bugün 2. sınıf matematik dersinde üç boyutlu şekillerle tanışacağız: küp, prizma, silindir ve küre. Bu şekiller günlük yaşamımızda her yerde! Kalem kutumuz, kitaplarımız, oyuncaklarımız… Şarkımızda bunları eğlenceli biçimde öğreneceğiz, çünkü ritimle öğrenmek hem akılda kalıcı hem de neşeli! Küp, altı kare yüzü olan, kenar uzunlukları birbirine eşit bir şekildir. Her köşe dik açı oluşturur, hiç eğik değildir. Kalem kutumuz, zarımız veya bir küp şeklindeki kutu genellikle küptür. Küpün 6 yüzü, 12 kenarı ve 8 köşesi vardır. Küpü birlikte sayalım: 1, 2, 3… 6 yüz! Eğer bir küpü masada kaydırırsak yuvarlanmaz; yana yana sürüklenir. Prizma, iki özdeş tabanı ve yan yüzleri düz olan bir şekildir. Üçgen prizma, dörtgen prizma gibi türleri vardır. Örneğin üçgen prizmanın tabanları üçgen, yan yüzleri dikdörtgendir. Kütüphanede duran kitaplarımızı sıraladığımızda aslında üçgen prizmalar görürüz. Prizmanın kenar ve yüz sayısı, taban şekline bağlıdır. Dikdörtgen prizma ile küp farkı şudur: Küpün tüm kenar uzunlukları eşittir, dikdörtgen prizmanın ise uzunluk, genişlik ve yükseklik değerleri farklı olabilir. Silindir, iki eşit ve paralel daire tabanı olan, yan yüzü kıvrık olan bir şekildir. Tabak, bardak, tuvalet kağıdı rulosu, konserve kutusu… hepsi silindir örneğidir. Silindir düz yüzeyde yuvarlanır çünkü yan yüzü eğridir. Bir silindiri masada kaydırmaya çalışırsan, eğimli yüzey sayesinde döner ve gider. Silindirde 2 yüz düz (daire), 1 yüz eğridir; kenar sayısı sıfırdır çünkü yüzler arasında keskin bir çizgi yoktur, kenarlar eğridir. Küre, yuvarlak ve düzgün bir şekildir. Futbol topu, portakal, hatta küre mıknatıs… küre örnekleridir. Küre her yönden aynı görünür. Bir küreyi elinle tuttuğunda tüm yüzeyleri aynı eğridedir. Küre hiç düz yüzey içermez; tüm yüzü eğridir ve eğim yönü her yerde aynıdır. Bu yüzden bir küreyi yere bırakırsan rahatça yuvarlanır, aynı yöne doğru ilerler. Peki, iki boyutlu şekillerle üç boyutlu şekiller arasındaki fark nedir? İki boyutlu şekillerde sadece uzunluk ve genişlik vardır, kalınlık yoktur. Üç boyutlu şekillerde ek olarak yükseklik vardır. Bir daireyi çizdiğinde 2B elde edersin; aynı daireyi çokça üst üste yazarsan 3B bir silindir oluşturursun. Bu fikre “silme ve yığma” yöntemi diyoruz. Böylece 2B’den 3B’ye geçişi hayal edebilirsin: Kare yığınca küp, üçgen yığınca üçgen prizma olur. Kenar ve yüz sayıları çoğu zaman sınavlarda çıkar. Küpün 6 yüzü vardır. Dikdörtgen prizmanın 6 yüzü vardır, ama bu yüzlerin hepsi kare olmayabilir. Üçgen prizmanın 5 yüzü vardır (2 üçgen taban, 3 dikdörtgen yan yüz). Silindirin 2 düz, 1 eğri yüzü vardır. Kürenin 1 eğri yüzü vardır. Bu şekillerle eğlenceli oyunlar da oynayabilirsin: Evde bulduğun örnekleri say, yuvarlanan ve yuvarlanmayan şekilleri sınıflandır, ya da “hangisi kayar, hangisi yuvarlanır?” sorusunu cevapla. Küp ve dikdörtgen prizma kayar; silindir ve küre yuvarlanır. Çünkü yüzeyleri farklıdır: düz yüzeyler sürüklenmeyi, eğri yüzeyler yuvarlanmayı destekler. Bu dersin şarkısını dinlerken ritimle saymayı unutma: Küpün 6 yüzü, 12 kenarı, 8 köşesi; prizma sayısı tabana bağlı; silindir 2 düz yüz, 1 eğri; küre hepsi eğri! Şarkı bittiğinde konuyu aklında tut, sınıfta arkadaşlarınla tartış, günlük hayattan yeni örnekler bul!