3. Sınıf Fen Bilimleri - Elektrikli araç-gereçleri, kullandığı elektrik kaynaklarına göre s (1)

Bu dersimizde elektrikli araç-gereçlerin kullandığı elektrik kaynaklarını öğreneceğiz. Elektriği evde ve okulda kullanan birçok alet var: buzdolabı, lamba, bilgisayar, teyp, elektrikli soba, saç kurutma makinesi, ütü, vantilatör, fırın, mikrodalga ve daha niceleri. Bu araçlar farklı elektrik kaynaklarıyla çalışır. Kısacası elektrikli araçlar, elektrik enerjisini farklı amaçlar için kullanır; ısı, ışık, hareket, ses gibi çıktılar üretir. Birincil kaynak: Piller Piller, taşıdığımız elektriğimiz gibidir. Telefon, pil feneri, oyuncak, telsiz ve bazı küçük lambalar pille çalışır. Piller kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Bir pil bittiğinde ya yenisi alınır ya da şarj edilebilirse doldurulur. Pilin kutupları (+) ve (–) olur. Doğru yönde takmak gerekir. İkincil kaynak: Aküler Aküler, pillerin daha büyük hâlidir. Bisiklet, scooter veya arabadaki aküler elektrikli araçlara uzun süre enerji sağlar. Araba aküsü, marş basıldığında motoru çalıştırır ve farları aydınlatır. Aküler de şarj edilebilir; şarj bittiğinde tekrar doldurulur. Üçüncül kaynak: Elektrik şebekesi (Ev prizleri) En yaygın kaynak ev prizinden gelen elektriktir. Televizyon, buzdolabı, ütü, saç kurutma makinesi, elektrikli soba ve mikrodalga prizden çalışır. Prizdeki akım AC (Alternatif Akım) adını taşır; Türkiye’de 220 V ve 50 Hz’de çalışır. Ev prizinden gelen elektriği güvenle kullanmak için fişin doğru takılması, ıslak elle dokunulmaması ve uzatma kablosunun gereksiz yere çok cihazla doldurulmaması önemlidir. Güneş panelleri Güneş enerjisinden elektrik üreten paneller gittikçe yaygınlaşıyor. Güneş panelleri güneş ışığını elektriğe çevirir. Bu elektrik bir aküde birikir ve sonra cihazlara dağıtılır. Çevreye saygılı bir enerji kaynağıdır. Elektrik üretimindeki kaynaklar Türkiye’de elektrik çoğunlukla barajlarda akan suyun gücüyle (hidroelektrik), doğal gaz ve kömürle çalışan santrallerde üretilir. Ayrıca rüzgâr ve güneş santralleri de vardır. Elektrik, üretim yerinden evlere ve okullara iletken tellerle ulaşır. Bu yüzden evde prizde kullanılan elektrik doğrudan doğaya ait değildir; bir üretim sürecinden geçer. Kullanım örnekleri - Pil: el feneri, saat, kumanda. - Akü: araba, scooter, çamaşır makinesinde başlangıç akımı. - Priz: televizyon, bilgisayar, buzdolabı. - Güneş paneli: evin küçük lambaları veya bahçe aydınlatması. - Rüzgâr: bazı deniz fenerleri ve küçük ölçekli santraller. Güvenlik ve tasarruf ipuçları - Cihazları boşta açık bırakmayın; gereksiz tüketimi önleyin. - Pilleri ve aküleri doğru yönde takın; çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklayın. - Priz ve fişi kuru tutun; ıslak elle dokunmayın. - Uzun süre kullanmayacaksanız fişi prizden çekin. - Kablolara takılıp düşmeyin; kabloları düzgün toplayın. Bu dersle elektrikli araçların nerede ne tür kaynakla çalıştığını gördük. Elektriği bilinçli kullanmak hem cebimizi hem de çevremizi korur.