3. Sınıf Fen Bilimleri - Her sesin bir kaynağı olduğu ve sesin her yöne yayıldığı sonucun (1)

Ses, doğanın bize konuşan bir dilidir; her sesin mutlaka bir kaynağı vardır ve bu kaynak genellikle titreyerek (titreşerek) sesi oluşturur. Sesin kaynağı, bir nesnenin veya varlığın hızlı ileri-geri salınım yapmasıdır; örneğin bir davulun yüzeyi vurulduğunda titrer, bu titreşimler havaya aktarılır ve kulaklarımıza gelir. Bu yüzden bir sesi duyduğumuzda, arkasında mutlaka bir hareket (titreşim) olduğunu biliriz. Bir kaşık bardağa değdiğinde, bir ağaç rüzgarda sallandığında veya bir kurbağa öttikten sonra göğsü şiştiğinde, onun göğüs kafesinin titrediğini düşünelim. Bütün bunlar sesin kaynağını gösteren örneklerdir. Şimdi sesin nasıl yayıldığını düşünelim: Ses, kaynağından her yöne doğru dalga gibi ilerler; tıpkı suda taş attığımızda oluşan dalgalar gibi. Sınıfta birisi alkışlarsa, alkış sesi sınıfın bir köşesindeki öğrencilere, diğer köşedeki öğrencilere, hatta duvarlara doğru yayılır; bu yüzden herkes aynı anda aynı sesi duyar. Ses, katı cisimlerde (duvar), sıvılarda (su) ve gazlarda (hava) farklı hızlarla ilerler; bu hızlar birbirinden farklıdır. İlginç olan nokta: Uzayın boşluğunda (havanın olmadığı yerde) ses yayılmaz, çünkü onun dalgalarını taşıyacak bir madde yoktur. Ses, doğru ortamlarda uzaklara kadar ulaşabilir; büyük bir konserde arka sıradaki dinleyiciler de müziği duyar. Peki sesi güçlü mü, zayıf mı duyacağız? Bu, kaynağın ne kadar güçlü titrediğine, ortamın özelliklerine ve aramızdaki engellere bağlıdır. Günlük yaşamımızda hem doğal hem yapay sesler vardır: Kuş sesleri, deniz dalgaları, kapı zili, davul, davul sesi, fener sesi, hatta arı vızıltısı; hepsinin bir kaynağı ve titreyen hareketi vardır. Kısacası: Her sesin bir kaynağı vardır ve ses, kaynağından her yöne doğru yayılır. Ses dalgaları ortamlara bağlı olarak ilerler; bu gerçek bizi çevremizdeki sesleri daha iyi tanımaya ve onlara saygı duymaya yönlendirir.