4 Sınıf Matematik Bir çokluğun belirtilen kesir kadarını bulurum şarkısı v 2

Bir çokluğun belirtilen kesir kadarını bulma, aslında basit bir paylaşım ve çarpma işi. Kesir, bir bütünün kaç eşit parçaya bölündüğünü ve o parçalardan kaçını aldığımızı anlatır. Payda (alt taraf) kaç eşit parça olduğunu, pay (üst taraf) ise kaç parçasını aldığımızı söyler. Mesela 3/5, 5 eşit parçanın 3’ünü almanız demek. Bir çokluğun (sayı, nesne, mesafe vb.) belirtilen kesir kadarını bulmak için her zaman “kesir × çokluk” işlemini yaparız. Payda 2, 3, 4, 5, 10 gibi “dost” sayılar olduğunda hemen bölerek çözebilirsiniz; çünkü bu sayılarla bölme işlemi hızlıdır. Önce bütünü paydadaki sayıya bölüp, çıkan sonucu pay ile çarpın. Böylece “böl, sonra çarp” kuralını kolay uygularsınız. Örnekler: - 1/4’ü 36’nın. Önce 36 ÷ 4 = 9, sonra 9 × 1 = 9. 36’nın çeyreği 9’dur. - 3/4’ü 48’in. Önce 48 ÷ 4 = 12, sonra 12 × 3 = 36. 48’in 3 çeyreği 36’dır. - 2/3’ü 90’ın. Önce 90 ÷ 3 = 30, sonra 30 × 2 = 60. Eğer çokluk bir kesir ise, onu ondalık biçimde alabilirsiniz. Mesela 0,75 × 80 = 60. Burada 0,75, 3/4’e eşittir ve cevap yine aynıdır. Günlük örnekler de çok açıklayıcıdır: - Bir pizzayı 8 eşit dilime böldük. 3 dilimi aldık. Bu, 3/8 kadarıdır. - 120 km’nin 2/3’ü: Önce 120 ÷ 3 = 40, sonra 40 × 2 = 80 km. - 40 kişilik bir sınıfın 5/8’i: 40 ÷ 8 = 5; 5 × 5 = 25 kişi. 25 kişi ders çalışır. - 2.6 sayısının 1/4’ü: 2.6 = 26/10 olduğu için önce 26 ÷ 4 = 6.5, sonra 6.5/10 = 0.65. Sayılar büyüdüğünde aynı yöntem geçerlidir. 1500’ün 3/10’unu arıyorsanız önce 1500 ÷ 10 = 150, sonra 150 × 3 = 450. Ya da 3/10 = 0.3 olarak alıp 1500 × 0.3 = 450 hesaplayabilirsiniz. Sık yapılan küçük hatalar: - Payı ile paydayı karıştırmayın. Payda “kaç parça” sorusunu, pay “kaç parçasını aldığımızı” yanıtlar. - “Bütünü paydada bölme” kuralını unutmayın. Direkt payla çarparsanız yanlış olur. - İşlem sırasını karıştırmayın: böl, sonra çarp! İpuçları: - Payda 25 ise 100’e bölün, sonra 4 ile çarpın (25’lik oranlarda pratik). - Payda 20 ise 100’e bölün, sonra 5 ile çarpın (20’lik oranlarda pratik). - 5 ile bölme: Sıfırı atın, 2 ile çarpın ve bir sıfır ekleyin. Örneğin 140 ÷ 5 = (14 × 2) = 28. Bu çerçeveyi öğrenince kesirlerin “kadar”ını bulmak çok kolay! Şarkımızla birlikte bol pratik yapın, ritim eşliğinde öğrenmek daha kalıcı olur.