4 Sınıf Matematik Kare ve dikdörtgenin çevre uzunlukları ile kenar uzunlukları ilişki

Bu derste, 4. sınıf düzeyinde kare ve dikdörtgenin çevre uzunlukları ile kenar uzunlukları arasındaki ilişkiyi öğreneceğiz. Çevre, bir şeklin dış kenarları boyunca toplam uzunluğunu ifade eder. İlk bakışta karmaşık görünen bu konuyu bir öğretmen gibi, yalın adımlarla açıklayacağım. Kare, dört kenarı eşit olan bir dörtgendir. Eğer bir kenarının uzunluğu “a” ise, çevresi 4 × a’dır. Çünkü dört eşit kenarın toplamını alıyoruz. Örneğin kenar uzunluğu 6 cm ise, çevre 6 + 6 + 6 + 6 = 24 cm olur. Dikdörtgen ise iki uzun ve iki kısa kenarı vardır; uzun kenar “b”, kısa kenar “a” diyelim. Dikdörtgenin çevresi 2 × (a + b) formülüyle bulunur. Burada a ve b kenarları topluyor, sonra iki kez alıyoruz. Örneğin a = 8 cm ve b = 5 cm ise, çevre 2 × (8 + 5) = 2 × 13 = 26 cm’dir. Karenin tüm kenarları eşit olduğu için verilen kenar uzunluğu ile çevre arasındaki ilişki çok basittir: a verilirse çevre 4a, çevre verilirse kenar a = Çevre / 4 olur. Dikdörtgende ise iki farklı kenar olduğundan toplam dört kenarın birbiriyle ilişkilendirilmesini bilmeniz gerekir. “Çevre = 2a + 2b” veya “Çevre = 2(a + b)” şeklinde yazabiliriz. Verilen üç kenar verilip bir kenar istenirse, eksik kenarı bulmak için formülü düzenleyebiliriz: a = (Çevre / 2) − b veya b = (Çevre / 2) − a. Çevre ile kenar uzunluğu ilişkisini anlamak, bir çevrede kaç metre çit çekileceğini hesaplamak gibi günlük problemleri çözmenizi kolaylaştırır. Mesela sınıfınızın yerine halı döşeyeceksiniz; bu durumda alan önem kazanır, çevre değil. Ama sınıfın dış kenarlarına şerit çekecekseniz çevre hesabına ihtiyacınız olur. Bir soru üzerinden görelim: Dikdörtgen bir tablonun çevresi 48 cm, uzun kenarı 14 cm ise kısa kenar nedir? 2 × (a + 14) = 48 ise, a + 14 = 24 olur; dolayısıyla a = 10 cm bulunur. Soruyu adım adım çözmek her zaman daha güvenlidir. Karenin ve dikdörtgenin çevresini pratik yapmadan anlamak zordur. Bu yüzden aynı kenar ve çevre örneklerini değiştirerek, farklı sayılar ve birimlerle defalarca alıştırma yapın. Bir kenarı bilmediğiniz durumlarda, önce bilinen tüm kenarları toplayıp çevreden çıkararak eksik kenarı bulabilirsiniz. Bu küçük taktikler, zihinden hızlı hesap yapmayı da geliştirir. Unutmayın: çevre ölçüldüğünde metre veya santimetre kullanılır; kenar uzunlukları ile çevre arasındaki ilişkiyi iyi kavradığınızda, her türlü sınıf içi ve sınav sorusunu rahatlıkla çözersiniz.