4 Sınıf Matematik Ton ve miligramın kullanıldığı yerleri belirtirim şarkısı v 2

Dördüncü sınıf matematik dersinde ölçü birimlerinden özellikle ton (t) ve miligram (mg) üzerine düşünüyoruz. Bu iki birim uzak görünse de günlük hayatta karşılaştığımız farklı ağırlık seviyelerini anlamamızda çok faydalı. Ton, çok ağır nesneler için; miligram ise çok hafif nesneler için kullanılan birer ölçü birimi. Günlük dilimizde “ton” derken genellikle “tonne” yani 1 ton = 1.000 kilogram anlamına gelir. Matematikte bu şekilde kabul ediyoruz. Miligram ise gramın binde biridir ve çok küçük kütleleri ifade eder. 1 gram = 1.000 mg olduğuna göre, 1 kg = 1.000 g olduğu için 1 kg = 1.000.000 mg olur. 1 ton = 1.000 kg olduğu için 1 ton = 1.000.000.000 mg’dır. Bu büyük sayılar ilk başta korkutabilir; ancak temel ilişkileri öğrendikçe pratiklik kazanır. Şimdi ton ve miligramın kullanıldığı yerlerden örneklerle başlayalım. Ton, kamyonlar, tren vagonları, gemiler ve inşaat malzemeleri gibi çok ağır yükler için kullanılır. Günlük hayatımızda fırın unu paketi birkaç kilogram gelir; bu ağırlıkları kilogramla, hatta gramla ifade ederiz. Tonla ifade etmek gereksizdir çünkü binlerce kilogramla çalışmak zorunda kalmayız. Örneğin bir otobüsün kütlesi 6-7 ton, bir sınıf duvarının ağırlığı 3-5 ton olabilir. Bu ağırlıkları “ton” birimiyle söylemek çok pratiktir. Miligram ise kimya ve sağlık alanlarında çok küçük miktarları ölçmek için kullanılır. Bir ilacın etken maddesi miligram düzeyinde olduğu için ölçüm hassasiyet gerektirir. Yiyeceklerdeki besin değerlerinde, renk pigmentlerinde ve hatta suyun saflık düzeyinde miligramlar söz konusudur. Günlük yaşamda ise bir kağıt ataç yaklaşık 1 gram, yani 1.000 mg ağırlığındadır. Bu, miligramın ne kadar küçük bir birim olduğunu göstermek için iyi bir kıyas. Dönüşümleri pekiştirmek için birkaç örnek yapalım: - 0,2 mg = 0,2 / 1.000 = 0,0002 g’dır. Miligramdan grama çevirirken 1.000’e bölüyoruz. - 8 ton = 8 x 1.000 = 8.000 kg’dır. Tondan kilograma çevirirken 1.000 ile çarpıyoruz. - 9.000.000 mg = 9.000.000 / 1.000.000 = 9 kg’dır. Miligramdan kilograma çevirirken 1.000.000’a bölüyoruz. - 350.000 mg = 350 g’dır. Miligramdan grama çevirirken 1.000’e bölüyoruz. Hangi birimi hangi durumda kullanacağımıza örnek verelim: Bir tırın yükü 15 ton, bu ifadeyi “15.000 kg” yerine kısaca “15 t” yazarak ifade etmek daha anlaşılır. Bir çay bardağı su 250 gram, miligramla ifade etmek gereksiz ve yorucu olur. Ancak bir ilaç tabletinde 250 mg vitamin C varsa miligram kullanmak gerekli ve doğru olur. Şarkımızın ritmini de bu kıyaslamalarla kuruyoruz. “Ton, ton, ton — tırın kamyonun ton; mg, mg, mg — vitaminin miligram!” çağrı-cevap yöntemiyle çocuklar birimlerin ölçülerini seslendirirken düşünceyi pekiştiriyoruz. Sınıfta bu şarkıyı dinleyip, tahtaya bir dönüşüm tablosu çizip birlikte doldurduğunuzda, büyük-küçük birimler arasındaki köprü kurulmuş oluyor. Ton ve miligramın kullanıldığı yerleri belirtmek, matematik öğrenme yolculuğumuzda ölçüm sezgisini geliştirir. Ağır olanı tonla, hafif olanı gramla; çok hafif olanı miligramla söyleriz. Böylece hem doğru hem de pratik bir dil kullanırız.