Matematik
4 Sınıf Matematik Zihinden çıkarma işlemi yaparım şarkısı
4. Sınıf • 02:53
Video görüntüsü içermez, sadece eğitim şarkısıdır. Dinlemek için oynatın.
0
İzlenme
02:53
Süre
17.11.2025
Tarih
Ders Anlatımı
Merhacağınız dünyanın kapılarını açacak bugünkü konumuz: Zihinden çıkarma! Zihinden çıkarma, işlemi kâğıt kalem olmadan adım adım, sezgisel yollarla yapabilme sanatı. 4. sınıf seviyenizde çıkarma işleminde üç pratik stratejiyi öğrenmek, hem günlük yaşamda hem de sınavlarda size hız ve güven kazandıracak. Hadi başlayalım!
İlk strateji: Birlikler ve onluklar üzerinden basamak değerine göre zihinden çıkarma. Burada önce birim farklarını, sonra onluk farklarını bulur, en son birimlerle birleştiririz. Örneğin 95 - 38’i düşünelim. Birlikler için 5 - 8 kalsın. 5’ten 8 çıkmaz; 5’e 5 birim ekleyelim ve bu 5 birimi 38’den de ekleyelim. Böylece birlikler farkı 4, birimleri aldığımız sayı ise 38 + 5 = 43 olur. Şimdi onluklara geçeriz: 90 - 40 = 50. Son adım: 50 + 4 = 54. Kulağa basit geliyor değil mi? Aynen! Çünkü zihinde “kalan” ve “alınan” iki değeri dengeleriz. Bir de kontrolü şöyle yapalım: 54 + 38 = 95, demek ki doğru.
İkinci strateji: Kolay sayıya tamamlama ve denge mantığı. 37’yi 40’a tamamlamak için 3 birim ekledik mi? O zaman aynı 3 birimi 74’e de ekleyerek işlemi 77 - 40’a çevirebiliriz. 77 - 40 = 37 ve tamamladığımız 3 birimi geri veririz; 37 - 3 = 34. Bu, sayıyı daha güzel bir değere yuvarlayıp sonra farkı düzeltme tekniğidir. Sık kullandığınız 10, 20, 50 gibi “güzel” sayılar işinizi kolaylaştırır.
Üçüncü strateji: Basamak değeri üzerinden ayrıştırma ve denge. 73 - 36’yı 70 + 3 ve 30 + 6 olarak parçalayalım. 70 - 30 = 40. 3 - 6 kalamayacağı için bu aşamada onluklara erişmek üzere 10 birim alır, farkı şöyle kurarız: 40 + (3 + 4) - 6 = 40 + 7 - 6 = 41. Açıklamalı şekilde: 73 = 60 + 13 olsun, 60 - 30 = 30 ve 13 - 6 = 7; 30 + 7 = 37 değil, doğrusu 73 - 36 = 37. Özür dilerim, düzeltiyorum: 73 - 36’yı 70 - 30 = 40, 3 - 6’da 10 ekleyerek 13 - 6 = 7; son adım 40 + 7 = 37 olmalı. Teşekkürler dikkatiniz için!
Daha zor örnek: Sıfırların olduğu çıkarma (600 - 247). Bu durumda 600’ü 590 + 10 olarak ayrıştırırız. 10 birim, onluklara verilir; 590 - 240 = 350. Şimdi 350 + 10 = 360 sonucuna doğru ilerliyoruz ama 247’yi tam kullanamadık, o halde 350 + 10 - 7 = 353 buluruz. Çünkü 247 = 240 + 7. Doğru kontrol: 353 + 247 = 600. Bir diğer mantıklı yaklaşım: 600’ü 600, 247’yi 250 - 3 olarak düşünüp 600 - 250 + 3 = 353 sonucuna ulaşmak. Her iki yol da zihinde çok işlevsel!
Pratik bir ipucu: “Denge” yöntemiyle eksi işaretinden birim ekler, aynı birimi diğer terimden de eklersiniz. 95 - 38 örneğimizde 3 eklediğimizde 95 + 3 = 98 ve 38 + 3 = 41; 98 - 41 = 57 ve 57 - 3 = 54. Zihinde daha net bir sonuca ulaşırsınız. Bu yöntem, öğrencinin zihinde görsel bir “gözden geçirme” yaparak yanlışlıklarını önlemesine yardım eder.
Dikkat edilmesi gereken noktalar: Sıfır barındıran sayılarda borç verme işlemi karışık gelebilir. Önce onlukları kontrol edin; sıfır varsa, bir üst basamaktan 10 alıp onlukları 10 yapın, yüzlerden 1 azaltın. 502 - 184 örneğinde 502 = 490 + 12; 490 - 180 = 310; 12 - 4 = 8; sonuç 318 olur. Böylece zihinde temiz bir akış yakalarız. Her adımın bir kontrol adımıyla desteklenmesi, bulduğunuz sonucu toplama ile doğrulamayı alışkanlık haline getirir.
Uygulama alıştırmaları:
- 73 - 36 = 37
- 95 - 38 = 57 (dengede eklediğimiz 3 birim için son adımda çıkarılır: 57)
- 502 - 184 = 318
- 600 - 247 = 353
Alıştırma, alıştırma, alıştırma! Zihinden çıkarma, biraz gitar çalmak gibidir; ilk başta parmaklarınız takılır, sonra doğru eserleri çalarsınız. Bu videoda eğlenceli bir şarkıyla bu stratejileri ezberleyeceksiniz. Hazırsanız birlikte şarkı sözlerimizi söyleyelim ve zihnimizde çıkarma dansını başlatalım!
Soru & Cevap
Soru: 73 - 36 işlemini kolay sayıya tamamlayarak zihinden nasıl yaparım?
Cevap: 73’ü 70 + 3 ve 36’yı 30 + 6 olarak ayırırım. 70 - 30 = 40. 3 - 6 kalamadığı için 40’a 10 birim ekleyip 50’ye çıkarım: 13 - 6 = 7. Sonuç 50 + 7 = 37. Alternatif olarak 73’e 3 birim ekleyip 76 - 39 = 37 elde ederim; 37 bulduğum için 76’dan sonra çıkardığım 3 birimi geri vermem.
Soru: 95 - 38 işleminde birlikler ve onluklar üzerinden nasıl ilerlerim?
Cevap: 5 birimden 8 birim çıkmaz. 5’e 5 birim ekler, aynı 5 birimi 38’e de eklerim. Birlikler farkı 4 ve topladığım sayı 43 olur. Onluklara geçerim: 90 - 40 = 50. Sonuç 50 + 4 = 54. Kontrolüm: 54 + 38 = 95.
Soru: 502 - 184 işlemini zihinden nasıl hesaplarım?
Cevap: 502 = 490 + 12. 490 - 180 = 310. 12 - 4 = 8. Sonuç 310 + 8 = 318. Veya dengeyle 502’ye 2 birim ekleyip 504 - 186 = 318; sonra 504’ten 2 birim çıkarım. Kontrolüm: 318 + 184 = 502.
Soru: 600 - 247 işlemini zihinden en pratik biçimde nasıl çözerim?
Cevap: 600’ü 590 + 10 olarak ayırırım. 590 - 240 = 350. 10 birimi 350’ye eklerim: 360. 247 = 240 + 7 olduğu için 360 - 7 = 353. Alternatif: 247’yi 250 - 3 olarak düşünüp 600 - 250 + 3 = 353. Kontrolüm: 353 + 247 = 600.
Soru: Zihinden çıkarma yaparken en sık hatalarım neler olabilir ve nasıl önlerim?
Cevap: Sıfırlı sayılarda onluklara borç verme aşaması karışır; önce onlukları 10 yapıp üst basamaktan 1 azaltmayı unutmayın. Birimlerde kalan farkını yanlış toplayabilirsiniz; birlik ve onluk farklarını ayrı ayrı yazıp sonra birleştirin. Sonuç bulduktan sonra toplama ile mutlaka kontrol edin; 2-3 örnekte bu kontrol hız ve kesinlik sağlar.
Özet Bilgiler
4. sınıf matematik ders videosunda zihinden çıkarma işlemi yapanım şarkısı ile öğrenciler eğlenceli ve akılda kalıcı bir anlatımla birlik-onluk yöntemi, sayıya tamamlama ve basamak değeri stratejilerini öğrenir. Öğrenciler, sıfırlı çıkarma ve örnek sorularla zihinden çıkarma becerilerini hızla geliştirir.