5 Sınıf Fen Bilimleri Işığın Yansımasında Açıların İlişkisi şarkısı v 2

Merhaba! Bugün 5. sınıf Fen Bilimleri’nde “Işığın Yansıması ve Açıların İlişkisi” konusunu, bir şarkıyla ve sade örneklerle öğreneceğiz. Gündelik yaşamda her gün ışığın yansımasını görüyoruz: Aynaya baktığımızda görüntümüzün oluşması, su birikintisinin yüzeyinde gökyüzünün yansıması, parlatılmış metal yüzeyin ışıltısı… Işık bir yüzeye çarptığında ne olur? Çoğu zaman “geri döner” deriz; işte bu geri dönüşe yansıma denir. Yansıma konusunu anlamak için “normal” adı verilen bir yardımcı doğru çok işimize yarar. Normal, yansıma yapan yüzeye dik çizilen hayalî bir çizgidir. Işık ışınının geldiği yere gelme açısı (θi), ışığın çıktığı yere yansıma açısı (θr) deriz. Yansımanın temel yasası şudur: θi = θr (gelme açısı, yansıma açısına eşittir). Bu iki açı, her zaman normal çizgisine göre ölçülür. Klasik bir örnek: Bir el feneri ile masa üzerinde bir ayna tutalım. Fenerden çıkan ışık ışını aynaya geldiğinde, aynanın normaliyle gelme açısını 30 derece yapalım; o zaman aynı 30 derece ile karşı tarafta yansır. Açıyı değiştirirsek, yansıma açısı da eşit miktarda değişir. Bu basit bir düzenek, matematikten korkmayan herkes için çok anlaşılır. Yansımanın iki türü vardır. Düzgün (ayna benzeri) yansıma: Cam aynalar veya metal yüzeyler gibi düzgün yüzeylerde tüm ışınlar düzenli biçimde yansır; bir görüntü oluşur. Dağınık (difüz) yansıma: Kağıt, duvar gibi pürüzlü yüzeylerde ışınlar her yöne saçılır; belirgin bir görüntü oluşmaz, fakat yüzeyi görebiliriz. Bu yüzden bir sayfayı aydınlatırsak, her açıdan onu okuyabiliriz; bir aynayı aydınlatırsak, aynada kendi görüntümüzü görürüz. Yanlış anlaşılan bir nokta: Bazı öğrenciler “gelme açısı = yüzey açısı” diye düşünür, ama doğru olan normal’e göre ölçüm yapmaktır. Başka bir yanlış: Işığın yansıdığı yüzeyin kendisine göre değil, normal’e göre açı veririz; aksi yanlış sonuç verir. Matematiksel kısım ise basit: Her iki açı da aynı ise aralarındaki toplam 2θ olur. Örneğin θi = 30° ise, iki açı birlikte 60° eder. Böyle bir basit denklem, bir quizde hızla çözülebilir. Günlük hayattan yeni örnekler: Bir havuzun durgun su yüzeyinde güneşin yansımasını görürsünüz; durgunluk düzgün yansımaya yol açar. Duvar boyasını parlak yaparsanız, o yüzey daha çok ışığı yansıtır. Geceleri yol tabelalarının geri yansıtıcı (retroreflektör) yüzeyleri vardır; bu yüzeyler ışığı hemen hemen aynı yola döndürür; bu sayede tabelalar parlak görünür. Son bir özet: Işık düzgün bir yüzeye çarpınca, gelme açısı yansıma açısına eşittir. Yüzey pürüzlüyse, dağınık yansıma olur. Normal çizgisini, düzeneklerde ve sorularda hayal ederek kullanın. Bu kuralı ve iki tür yansımayı bilirseniz, 5. sınıf Fen’de hem gözleme dayalı hem de formüle dayalı soruları rahatça çözersiniz.