5 Sınıf Matematik 90°’lik bir açıyı referans alarak dar, dik ve geniş açıları oluşturur

Matematikte “açı” demek, bir noktadan çıkan iki ışının arasındaki döndürme miktarını anlatır. Bu döndürme miktarını “derece” ile ölçeriz ve 90° lik bir açı, bu açı ölçümünün özel, çok sık kullanılan bir hâlidir. 90° lik açıya “dik açı” denir. Bir köşedeki uzun kenar ile kısa kenar birbirini dik (90°) kestiğinde dik açı oluşturur; açıölçer (iletki) ile bakıldığında sağa yatık “L” gibi görünür. Kırtasiye köşeleri, kitap sayfalarının birleştiği yerler, kapı menteşesi ve bir çeyrek saat (15 dakika) gibi günlük örnekler dik açıya işaret eder. Dar açı, 0° ile 90° arasındaki açılardır. AçıÖlçerde 0°’den başlayıp yavaşça dönerek 90°’ye ulaşırken gördüğün tüm açılar dar açıdır. Bir açı 90°’den küçükse, o açı dar açıdır. Örnek olarak 30°, 45°, 60° gibi açıları düşünebilirsin: bir üçgenin keskin bir köşesi varsa o köşedeki açı dar açıdır. Geniş açı, 90° ile 180° arasındaki açılardır. Yani 90°’yi geçtiğinde artık açı genişlemiş, açılmıştır. 120° ve 150° gibi örnekler geniş açıdır. Bazı kaynaklarda 180°’ye kadar olan geniş açılara “obtuse angle” denir; 180° açı, bir doğru çizgiyi ifade eder. 90°’lik referans açıyı nasıl kullanırız? Elindeki açıÖlçeri doğru yerleştir, sıfır çizgisini bir ışının üzerine koy, yarıçapı merkez noktada sabitle. İkinci ışını 90°’ye doğru hareket ettir. Eğer 90°’ye ulaştıysan dik açı, 90°’den önce kaldıysan dar açı, 90°’yi geçtiyse geniş açı yaptın demektir. Bu yöntem sayesinde üçgen türlerini de ayırt edebilirsin: açıları dar olan üçgen “dar açılı üçgen”, bir açısı 90° olan “dik üçgen”, bir açısı geniş olan “geniş açılı üçgen”dir. Ayrıca 180° tüm bir düz çizgiye eşittir; bu da dönüşlerin toplamını kontrol ederken faydalıdır. Hızlı bir özet: - 0° < dar açı < 90°, - geniş açı: 90° < geniş açı < 180°, - dik açı: tam 90°. Evde yapabileceğin küçük bir etkinlik: Bir kâğıda dik bir çizgi çiz, açıÖlçerin sıfırını bu çizgiye hizala; sonra ikinci bir çizgiyi 45°’de çiz (dar açı), 90°’de çiz (dik açı) ve 135°’de çiz (geniş açı). Sınıf içinde dönüş yapan bir topu izle; bir çeyrek dönüş = 90°; yarım dönüş = 180°. Bu küçük alıştırmalar, 90° referansını kullanarak açı türlerini kolayca ayırt etmene yardımcı olur.