6 Sınıf Türkçe Belirtme Sıfatları şarkısı v 2

6. sınıf Türkçe’de belirtme sıfatları, adların gösterdiği varlığı belli eden; kısacası “bu, şu, o” kökenli belirtme zamirlerinin (demonstrative pronouns) adla birlikte kullanıldığında sıfat görevi üstlendiği kelime türüdür. Bu sıfatlar varlığı uzaklık-yakınlık, bildi-bilinmeyen gibi kavramlarla ayrıştırır ve konuşurun bakış açısını adın önüne taşır. Örneğin “bu kalem” derken yakındaki bir kalemi, “şu sınıf” derken konuşana göre biraz daha uzakta ya da işaret edilen bir sınıfı, “o masa” derken ise daha uzak veya belirsiz bir masayı belirtiriz. Ayrıca “şunlar” ve “onlar” gibi çoğul biçimler de aynı işlevi görür: “Bu kalemler, şunlar ve onlar gibi çok kullanılır.” Belirtme sıfatlarını tanımanın en pratik yolu, yanına sorduğunuz “Hangi?” sorusuna “bu/şu/o” ile yanıt verip veremediğinizi ölçmektir. “Hangi kalem?” sorusuna “bu kalem” cevabı verilebiliyorsa, burada “bu” belirtme sıfatıdır. Aynı kelime, cümlede “Ben bunu bilmiyorum.” yapısında zamir görevi de görebilir. Bu farkı bilmek özellikle yazım ve noktalama açısından önemlidir. İyelik sıfatlarıyla karıştırılmaması gereken nokta şudur: belirtme sıfatları, konuşurun varlığı işaret ederek belirtir; iyelik sıfatları ise “benim, senin, onun” gibi kişi bildiren ifadelerle aidiyeti gösterir. “Bu defter” (belirtme sıfatı) ile “benim defterim” (iyelik sıfatı) farklı işlev taşır. Ayrıca belirtme sıfatları tek başına bir adla yeterli anlamı kurabildiği için, iyelik eki alan adlarla birlikte de kullanılabilir: “Bu defterlerimiz çok güzel.” cümlesinde “Bu” belirtme sıfatı, “-imiz” iyelik eki ile birlikte hem yakınlık hem de aidiyeti vurgular. Kullanım ve yazımda dikkat edilmesi gerekenler de var. İşaretlediğiniz adın önünde, cümle içinde daima bitişik yazılır: “Şu sınıfta çok sessizdik.” “O kitapları raftan aldım.” Çoğul eki, adın sonuna gelir; belirtme sıfatının değil. “Bu masalar” doğru, “Bular masalar” yanlıştır. “Bu şu, şu o, o bu” gibi art arda kullanım cümlenin anlamını güçlendirir; yazım ayrı değil bitişiktir: “Bu şu soruyu sorduk.” Burada “bu şu” kalıbı vurguyu artırır, sıfat–sıfat ardışığıyla etkili bir bağ kurar. Bunun dışında sıfat–ad uyumunda ses değişimi olmaz; “şu” sesi korunur ve “ş” harfi yerini değiştirmez. “Bunlar, şunlar, onlar” ifadeleri hem adın yerini tutabilir hem de yanında adla kullanılabilir; ikinci durumda “bunlar çocuklar, şunlar öğrenciler, onlar misafirler” gibi yapılar mümkündür. Günlük hayatta sürekli işaret ederek konuştuğumuz için bu sıfatlar sıklıkla duyulur: “Bu kapıyı aç, şu kapıyı kapat, o kapıdan çık.” “O evi geç.” “Şu hikâyeyi dinle.” Sınav ve yazılı sınavlarda çoğunlukla boşluk doldurma ve cümle tamamlama türünde sorulur: “— masaya bak.” Doğru yanıt: “O.” Benzer şekilde “— kitaplar?” sorusuna “Bu/şu” gibi belirleyicilerle yakın ve uzak kavramları farklılaştırarak cevap verilebilir. Hatta bir metinde aynı cümlede uzaklık dereceleri bir araya gelebilir: “Bu masadaki bu kalemler, şu raftaki defterler ve o dolaptaki kitaplar ders için hazır.” Böyle bir yapıda her bir belirtme sıfatı görevini net biçimde üstlenir. Bu bilgileri bir de şarkıyla pekiştirelim: Video içindeki ritim ve tekerleme sayesinde “Bu, şu, o; bunlar, şunlar, onlar” kalıpları kulağınızda kalır ve yazılıda zorlanmazsınız. Şarkının sözlerinde tekrar eden örnekler, cümle içi işlevini daha iyi kavratır; işaret yönüne göre anlamın nasıl değiştiğini adım adım öğrenirsiniz. Öğrenirken sadece kelimeleri ezberlemek yetmez; cümlede kim neyi işaret ediyor, soru kelimeleriyle nasıl bağlanıyor, bunu takip etmek gerekir. Bu yüzden video boyunca örnekleri not alıp, “Hangi?” sorusunu sık sık sorun. “Bu ev” (yakın), “o ev” (uzak), “şu ev” (işaret edilen) gibi örnekler farkı netleştirir. Son olarak, yazımda bitişik kuralını hiç unutmayın; öğrenme sürecinde notlarınızı bu kurala göre düzenlerseniz sınavda hata yapma oranınız ciddi biçimde düşer.