6 Sınıf Türkçe ki Bağlacı ve ki Ekleri şarkısı

“ki” yazımı, 6. sınıf Türkçe dersinin önemli bir noktasıdır. “ki” bağlaç mı yoksa eklentiye sahip kelime ekleri mi? Doğru karar vermek için birkaç basit yöntem var. Konuyu iki ana bölümde ele alacağım: ki bağlacı ve ki ekleri. İlk olarak “ki bağlacı” üzerinde duralım. “Ki” burada iki cümlecik veya iki cümleyi birleştiren bir bağlaçtır. Bağlaç olan “ki” her zaman ayrı yazılır. Bu bağlaç ne anlama gelir? Daha çok “-diğini/ -dığını”, “çünkü”, “bu yüzden” gibi anlam katıyor. Örneğin “Ben gelirim ki görebilesin.” Burada “ben gelirim” ve “görebilesin” cümlelerini bağlıyor. Yani iki ayrı yargı var. Doğru yazım: ayrı yazılan, “ki” olduğu için iki kısa çizgi de kullanabiliriz: gelir-ki görebilesin, ancak çizgi kullanmadan da yazım kabul edilir. Yazarın tercihine göre değişebilir. Bu bağlaç bazen “çünkü” ile eş anlamlıdır: “Evde kaldı ki hastaydı.” Bu da aynı mantığı taşır. Şimdi “ki ekleri”ne bakalım. Burada “ki” bir kelimenin sonuna eklenir ve ayrı yazılmaz. Dört tane eke dikkat etmeliyiz: -kî (iye eklenti), -ki (yaklaşma durumu eki), -kî (iyilik, hürmet eki) ve kelimeye eklenerek anlam derinleştiren öğeler. Örneklere bakalım: “Evde onun kimesi yok.” (ki + mesi). “Onunki geldi.” (ki zarf eki). “Nasıl olsa benimki de bu işten anlar.” (yine ki zarf eki). “Yine bir-iki şey eklemiş.” (ki eki ile ayrı birleşik kelime oluşumu). “Ali’nin kitabı, benimkinden farklı.” (yine ki ekleri). Bu tür “ki”ler, kelimenin sonunda yer alır ve hiçbir zaman ayrı yazılmaz. Yazım ve noktalama kurallarını bir kez gözden geçirelim. “ki” bağlaç cümle içinde noktalanabilir: “Ben gelirim ki; artık bu sorunu çözelim.” İçimizde bir durumu şaşırdığımızda “-kî” ekini “kimde/kimden” gibi zamirlerden ayırt edebiliriz. Ayrı ayrı yazıldığında “ki” veya “ki” + tire şeklinde, kelimenin sonuna eklenen “-ki/-kî” her zaman bitişik yazılır. Kısaca hatırlatma yapmak için tablo şeklinde ayrım verelim. Ki’nin türü, kullanımı, ayrı/bitişik yazımı ve örnek şu şekilde özetlenebilir: - Bağlaç: “gördüm ki” (Ayrı yazım) - Bağlaç: “gelir-ki görebilesin” (Ayrı yazım, gerekirse tire) - İyelik + zarf eki: “onunki” (Bitişik yazım) - Teklik: “bir-iki” (Bitişik yazım) - Anlam eki: “yine” ile bağlı kullanım (Bitişik yazım) Örneklerde kararsız kaldığımızda soru sorup kelimeleri gruplarına ayıralım. “Gördüm ki geldi.” İki yargı, ayrı yazım. “Benimki geldi.” Tek kelime, bitişik yazım. Sık yapılan bir hatayı da söyleyeyim: “onun ki geldi” yazımı, zamir ve ekin ayrı yazılmasıyla oluyor ama “onunki” doğru ve sade yazım. Bu ayrımı sağlamak için kelimenin sonuna bakmak yetiyor: “-ki/-kî” varsa bitişik, tek başına “ki” varsa bağlaç demektir. Konuyu hatırlamak için kısa bir tekerleme yapabiliriz: “ki ayrı mı, bitişik mi; soruyu sor, cümleyi parçalara ayır.” Bu tekerleme, doğru yazımı hızla seçmenize yardımcı olur.