6 Sınıf Türkçe Nicel ve Nitel Anlam şarkısı v 2

Nicel ve nitel anlam nedir, neden bu ikisi arasındaki fark bu kadar önemli? Bir kelimenin arkasında sayılmaya elverişli bir kuyruk var mı, yoksa sadece süs ve tat mı taşıyor? İşte nicel ve nitel anlamı böyle düşünün: nicel anlam, adeta bir terazi; ağırlığı ve miktarı ölçer. Nitel anlam ise bir tablo; renkleri, duyguları, kokuları anlatır. Nicel anlam ne demek? Bir kelime eğer sayı ve ölçümle ilgili bir fikir veriyorsa, onun nicel anlamı var demektir. Ölçü, sayı, derece, miktar… Bu kelimeler yanında “3 kilometre, 5 kişi, yüzde 20, 50 lira, bir buçuk saat” gibi yapılar durduğunda, anlamı somutlaştırır. Örneğin “Beş dakika bekledim” derken süre konusunda net bilgi veririz; “kısa bir süre beklendi” dersek nicel bilgi değil nitel bir izlenim oluştururuz. Nitel anlam ne demek? Sözün renk, koku, duygu, özellik ve değer yönüne dokunuyorsa nitel anlamla baş başayız. “Güzel, çirkin, güçlü, zayıf, hoş, acı” gibi sıfatlar veya “kısa, hızlı, tatlı, karanlık” gibi niteleyiciler, ölçülebilir olmayan bir tablo çizer. “Güzel bir melodi” dendiğinde melodi hakkında sayı ve derece verilmez; belirli bir izlenim veya hüküm ortaya konur. Peki iki anlamın bir arada olabileceği durumlar var mı? Evet! “Üç metre uzunluğunda” ifadesinde “uzunluğu” ölçülü; nicel. Ama “kısa bir masal”da “kısa” sadece hissiyat; nitel. “İki kutu süt” nicel, “bazen seyrediyorum” nitel. “Sık sık” sıklık bildirir ama sayısal bir miktar değil, yine nitel. “Güzelleşti” nitel; “2 kat büyüdü” nicel. Günlük hayatta neden bu ayrımı bilmemiz lazım? Çünkü bazen anlamı yanlış okuruz. “Az su içtim” ile “Az su içiyorum” bir anlamda ortak ama ilki nicel bir durum; ikincisi genellikle nitel bir alışkanlığı tarif eder. “Sıkı çalışıyorum” nitelken “Haftada 5 gün çalışıyorum” nicel. İşte bu çizgiyi iyi sezmek, soru köklerini doğru anlamamızı ve cümledeki niyeti doğru kavramamızı sağlar. Sınavda nasıl ayırt ederim? Soru kökünde “kaç, ne kadar, ölçü, sayı, oran” gibi ipuçları görüyorsanız, cevap büyük olasılıkla nicel bir karşılık ister. “Nasıl, nasıldır, ne özelliktedir, hangi duygu” gibi başlıklar nitel sulara çağırır. Sıfatlar ve benzetmeler genelde niteldir; sayısal belirteçler, birimler ve derecelendirici belirleyiciler nicel oyunun parçalarıdır. Eğer kelimeleri bir parkta yürüyüşe benzetirsek: nicel kelimeler parkın haritasıdır; mesafe, süre, kapı numaraları vardır. Nitel kelimeler ise parkın atmosferidir; ağaçların kokuları, kuş sesleri, havanın sıcaklığı… Her ikisi de bir yer anlamına gelir ama biri somut ölçülerle, diğeri his ve gözlemle çalışır. Bu çift yönlü merdiveni iyi çıkabilirsek, dilin derinliklerinde saydığımız kadar hissettiklerimizi de iyi anlatabiliriz.