6 Sınıf Türkçe Sıfat Tamlamaları şarkısı

Sıfat tamlamaları, bir sıfatın (ya da sıfat görevi gören bir kelime grubunun) bir adı (isim) birlikte kullanarak onu daha detaylandırdığı kalıplardır; örneğin “çekici film”de “çekici” sıfat, “film” ad. Sıfat adı önceleyerek onu tanımlar ya da niteler, adın anlamını zenginleştirir ve kimi durumlarda belirtilen niteliğe bağlı olarak adı tekil ya da çoğul biçimde bırakabilir: “kırmızı kalem” vs. “kırmızı kalemler” gibi. Sıfatı çıkarınca anlam daralır: “akıllı kardeşim” yerine sadece “kardeşim” demek, anlamdan çok şey alır; bu yüzden sıfat, adın “kim, nasıl, ne kadar” olduğunu netleştiren bir işlev görür. Sıfat, adı çoğaltan “ler/lar” ekiyle çekilmez; bu özelliği sıfat tamlama kurallarının en önemli parçasıdır. İki temel grup vardır: niteleme sıfatları (mavi gökyüzü, eski kitap, kocaman yudum, sert kalem) ve belirtme/belirteç sıfatları (bir defter, bütün sınıf, tüm okullar, birkaç kalem). Belirteç sıfatlarda sayı üzerinden akraba eki (-leri) kullanılır (iki kardeşi, bütün çocukları), ancak sıfatın kendisi yine çekilmez. Eğitimde ezber değil mantık esas! İlk adım adı ve sıfatı tanımaktır: “yeni öğrenci”de yeni=sıfat, öğrenci=ad. İkinci adım işlevi anlamaktır: Niteleme mi, belirtme mi? Üçüncü adım çoğul anlaşılmasıdır: “güzel resimler” adı çoğalır, “güzel”i çoğullamayız; “on beş öğrenci”de öğrenci çoğul değil, sayı odaktır. Dördüncü adım yazım inceliğidir: “tek tek” (tek sıfat) ile “tek tek” (durum eki) ayrımı anlatımın duruşunu belirler. Beşinci adım sıfat tamlama şarkısıyla kalıcılığı sağlamaktır: Sınıfta ritim tutarak “Sıfat adı önde… kalır” derken, örneklerle çoğaltır, eş anlamlı zıt anlamlılar ekler ve oyunlaştırma (örneğin kart üzerinde eşleştirme) ile öğrenilenler pekiştirilir. Böylece “kırmızı kalemler” ve “kırmızı kalemi” gibi örneklerde adı nasıl değiştirdiğimizi; “iki kalemi”de niçin sıfata “ler” getirmediğimizi, “kırmızıların” ise yanlış olduğunu hemen kavrarız. Sıfat tamlamaları, dilde anlamı güçlendiren ve metinleri etkileyici kılan araçlardır; bu yüzden sadece tanımı bilmek yetmez, yazım ve söyleyişte kuralları fark etmek de gerekir. Şarkı kıvılcımı: “Kal, kalplerimize ritim atar; bir iki sıfat, anlatır anlamı…” nakaratıyla, “güzel” gibi niteleme ve “bir, her, tüm, birkaç” gibi belirtme sıfatlarını ayrı ayrı örneklerle gürlerken; sınıfta “Bize sıfat göster, adı ekleyip söyle!” diye çağrı yapıp, öğrencilerin yaratıcı örnek üretmesi teşvik edilir. Özetle sıfatlar, adı ışıklandıran lambalar gibidir: doğru yerde ve doğru kuralla kullanıldığında cümle ve paragrafların etkisi artar.