6 Sınıf Türkçe Varlıklara Verilişine Göre İsimler şarkısı

Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün “Varlıklara Verilişine Göre İsimler” konusunu birlikte çözümleyelim. İsimler, varlıkları işaretleyen, sınıflandıran ve bize dünyayı anlatma olanağı veren temel sözcük türleridir. Bu varlıkların nasıl adlandırıldığına göre isimler farklı türlere ayrılır. Bu türleri iyi bilirsek hem konuşma ve yazma becerilerimiz güçlenir hem de Dil Bilgisi konularında daha doğru analizler yaparız. İsim türleri, varlıklara verilişine göre genellikle şu şekilde sınıflandırılır: - Özel adlar: Tek bir varlığı, tek kişiyi, tek yeri işaret eden ve büyük harfle yazılan isimlerdir. Örnekler: Ankara, Ayşe, İstanbul’un İstanbul’dur, Türkiye, Dicle Nehri, Ramazan, Meryem. - Cins isimler: Aynı türden birçok varlığa ortak isimdir; küçük harfle yazılır. Örnekler: öğrenci, şehir, kalem, kitap, ağaç, masa, kedi. Özellikler: İsim çekim eklerini kabul eder (özeller büyük harfle yazılır ama ek alabilir), çoğul eki alabilir (kitaplar), belirtili/belirtisiz isim tamlaması yapısına girebilir (kitabın kapağı, bir kitap). - Topluluk adları (kolektif isimler): Tek bir varlık değil, tek kelimelik çokluk topluluklarını anlatır. Örnekler: halk, ordu, topluluk, aile, sürü, takım, ekip. Tek kelimelik bir topluluk düşünüldüğü için üzerine “onlar” ile dönüş yapılmaz, çoğul sayılabilmez; topluluk bir bütündür (Aile topladı; topluluk adlandırılmış bir bütün olduğu için “aileler” demeyiz, ama “aileler bir araya geldi” gibi bağlamda “aileler” çoğul biçimde kullanılabilir). - Soyut isimler: Koku, renk, sevgi gibi duyularla algılanmayan, zihinde tasarlanan, sayılamayan varlık kavramları. Örnekler: güzellik, adalet, sevgi, korku, barış, üzüntü, akıl. İnsanlara, nesnelere, yönelmelere atıfta bulunurken sık kullanırız: “Adalet erdemdir.” - Somut isimler: Göz, el, masa gibi duyularla algılanabilen, sayılabilen varlıklar. Örnekler: ev, kalem, deniz, kalp, göğüs, kitap. Somut isimler çoğul olabilir (evler, kalemler). - Kişi adları: İnsanları isimlendirir. Soy adı, aile adı ve unvan sözcükleri (baba, öğretmen) de kişi adı sayılır. Örnekler: Ayşe, Ali, Demir, Hanım. Bu sınıflandırmada önemli bir ayrım da “öz ad” (proper noun) ile “cins ad” arasındaki farktır. Öz adlar genellikle tek bir varlığa işaret eder ve büyük harfle yazılır; cins adlar aynı türden birçok varlığı kapsar ve küçük harfle yazılır. Ayrıca soyut/somut ayrımı ile kolektif tekil doğasını anlamak sınavlarda kritik olur. Türkçede varlıkların adlandırılmasıyla ilgili düşünürsek, isimler hem içerik hem de biçim açısından sınıflandırılır: Adlandırma (verilişine göre) ve somut/soyut ayrımı aslında birbirini tamamlayan, kavramsal yaklaşımların farklı yönleridir. Bu yüzden “Halk” topluluk adıyken “halk”, kavramı ifade ettiği için soyut bir içerik taşır; ama tek kelimelik bir topluluk olarak kolektif sınıfta yer alır. Özetle, bir isim çeşitini belirlerken kendimize şu soruları soralım: - Bu isim tek bir varlığı mı işaret ediyor (öz ad) yoksa aynı türden çoklara mı (cins ad)? - Topluluğu mu, tek kişiyi mi tanımlıyor (kolektif, kişi adı)? - Duyularla algılanabilir mi, yoksa zihinde tasarlanan bir kavram mı (somut/soyut)? Bu yolun rehberliğinde metinleri analiz ederken doğru sonuca ulaşır, doğru cümle örnekleri kurabilir ve Dil Bilgisi sorularını daha rahat çözebilirsiniz. Eğer merakla soru sorup örnekleri paylaşırsak, hem öğrenme hızımız artar hem de konu zihnimizde kalıcı hale gelir. Başarılar!