7. Sınıf Türkçe - Ek Fiilin Görevini Bul şarkısı (1)

Merhaba sevgili 7. sınıflar! Bugün 7. sınıf Türkçe’nin en temel yapılarından birini, ek fiilin görevini, çok net ve eğlenceli bir şekilde işleyeceğiz. Önce tanımı yapalım: ek fiil (copula/“be”), yüklemin (predicate) oluşumunda görev alan, tek başına anlam taşımayan ama ad, sıfat, zamir, zarf ve sıfat-fiillerle birleşerek yüklem yapan bağlaç görevli fiildir. Kısacası “–dir, –ki, –mi, –iyim/–mış, –yim” gibi yüklemsel soneklerle kullanılır ve cümlede kişi, zaman ve kip bildirir. Ek fiilin başlıca görevleri nelerdir? - Yüklem oluşturmak: Ad, sıfat, zamir veya zarf + yüklemsel ek → yüklem. Örnek: “Ali öğrenci.” → “Ali öğrenci-dir.”; “Hava soğuk.” → “Hava soğuk-tu.” - Zaman ve kişi eklemek: Ad, sıfat veya zamir + –(i)m, –(i)n, –(i), –(i)k, –(i)niz, –(ler). Örnek: “Ben mutluyum.”; “Sen mutlusun.”; “Onlar mutlular.” - Tahmin/iddia anlamı vermek: –miş ekiyle geçmiş zaman ve duyulan bilgi kipini oluşturur. Örnek: “Ayşe gelmiş.”; “Sınav kolaymış.” - Soru sormak: –mi ekiyle soru cümleleri oluşturur. Örnek: “Siz öğrenci misiniz?”; “Bu doğru mu?” - Tanımlama yapmak: –ki ekiyle varlıkları, özellikleri veya öznel yargıları işaret eder. Örnek: “Bu kitap ilginç-ti.”; “Gürültü çok-tu.” - Başka kiplerle birlikte kullanılması: Sıfat-fiillerle birleşerek “geliyorum”, “yazmıştım”, “okunuyordu” gibi karma yüklemler kurar. Örnek: “Ben bir ders dinlemiştim.” (dinlemişti + -(i)m). Dikkat etmeniz gereken noktalar: - Yüklemsel ekler ek fiile eklendiği için, ad soylu sözcüklerle yüklem yaparken bu ekleri kaçırmamak gerekir. “Ali öğrenci” değil “Ali öğrenci-dir.” - Olumsuzluk için “değil” sözcüğü kullanılır ve kişi eki “değil”e eklenir: “Ben öğrenci değilim.” (değil + -(i)m). - Soru eki –mi ek fiile eklenir; “Sen geliyor mu?” → “Sen geliyor mu-sun?” (sorulan fiil + -(i)n kişi eki). - Yüklemsel ekler yazımda büyük harf kullanmaz; “çok-tur” yazılır, “çok-tur” şeklinde eklenir. - –miş eki duyulan bilgiyi, tahmini ve alaycı ifadeyi verebilir: “O da başarmış!” (duyulan), “Kelimeleri değiştirmiş!” (alay). Küçük bir pratik: “Ali, Ahmet’in dostu” → “Ali, Ahmet’in dostu-du.”; “Burası çok sessiz” → “Burası çok sessiz.” (+ yüklemsel ek: sessiz-(i)) gibi cümleleri ek fiille tamamlayarak düzgün yüklem kurabilirsiniz. Ek fiili öğrenmek cümle analizinizde en büyük yardımcınızdır. Yüklemin nerede bittiğini anlar, özne-yüklem uyumunu doğru kurar, soru ve olumsuz yapıları rahatça kurarsınız. Bol bol örnek yapın; günlük cümleleri yazdığınızda ek fiil “sezgisel” hale gelir!