7. Sınıf Türkçe - Şiir Yazıyorum şarkısı (1)

Bu derste şiiri neden yazıyoruz ve şiiri nasıl yazarız sorularını birlikte yanıtlayalım. Şiir, duygularımızı ve düşüncelerimizi ölçülü ve ritmik bir dille anlatmamızı sağlar. Peki bir şiir nasıl başlar? Önce bir duygu veya izlenimi seçelim: bir sınıf arkadaşımızın gülümsemesi, yağmurun yağdığı bir öğle, bir şarkının tınısı... Bu seçtiğimiz tema, şiirin omurgasıdır. Şiirde ölçü ve uyak vardır, ancak en önemli şey, duygunun içten aktarılmasıdır. Başlamak için kısa dizeler deneyelim. Dörtlükler oluşturalım. Hece ölçüsü, basit bir kural gibidir: dizelerdeki hece sayısını eşitlemeye çalışırız. 7’li hece ölçüsüyle başlayalım: “Sınıfta neşeyle okuruz / Kalemlerimizle güleriz.” Bu iki dizeyi kıyaslarsak biraz fark var mıdır? Sonra dörtlüğü şu şekilde düzenleyelim: “Sınıfta neşeyle okuruz / Kalemlerimizle güleriz / Öğretmen bizi sevindirir / Ders bize ışık olur.” 7 hece, 8, 7, 8 sıralaması bize yakındır; ritmi hissettikçe düzenleme yapabiliriz. Hece tam gelmiyorsa mısra kısaltır veya kelimeyi değiştiririz; işin anahtarı denemektir. Uyak ise ses benzerliğidir. Türk şiirinde AABB, ABAB veya ABBA uyak şemaları yaygındır. AABB şemalı dörtlük: “Yaz geldi, kavurdu yolları / Çocuklar serinledi kenarında / Kıyıda deniz gibi kolları / Neşeyle taşan suların yanında.” Uyaklarımız sırayla AA, BB’dir. ABAB denersek, “Yağmur yağar pencereden / Gök mavisi ses olur / Sıcak kahve elimde yerden / Düşlerim sessizce akıp gider.” Uyak harfleri -er ve -ol, -en ve -er; ses benzerliği bir ritim verir. Şiir, duygunin ritmine göre kısa veya uzun cümlelerden oluşur. İmgeler ve metaforlar, şiiri zenginleştirir. “Kalem, karanlıkta yol gösteren bir fener” gibi basit bir metafor bile şiir havası verir. Yazmaya başlamak için üç adımlı bir plan uygulayalım: 1) Tema seçimi (ör. “arkadaşlık”), 2) Duygu belirleme (ör. “huzur”), 3) Uyak şeması kararı (ör. AABB). Küçük bir örnek: “Kitabın içinde bir deniz / Sayfalarında dalga var / Sessizlikte bir kahkaha / İki arkadaşın huzuru var.” Bu şiir 7-7-7-7 hece yaklaşımını korur, AABB uyağına sahiptir ve ritmi vardır. Peki, şiiri nasıl bitiririz? Son dize genellikle duyguyu yükseltir veya şiire ad koyar. “Arkadaşlık” başlıklı dörtlüğümüzün son dizeleri öyle düzenlenebilir ki okuyanda küçük bir “ah” hissi bırakır. Kendi ritminizi bulun, çünkü şiir içten geldiğinde güzeldir.