7. Sınıf Türkçe - Zarfların Türleri ve Kullanımı şarkısı (1)

Arkadaşlar, zarflar (adverbs) cümlede fiili (eylemi), bir başka zarfi ya da bir sıfatı açıklayan kelimelerdir. “Güzel” sıfatını “çok güzel”e çeviren, fiilleri “hızla koşmak”, “gülerek söylemek” gibi biçimlere sokan, sorulara “Neden?”, “Nerede?”, “Nasıl?” gibi ayrıntılar ekleyen dilin küçük ama etkili yardımcılarıdır. Zarf, Türkçede genellikle -CA ve -CE ekiyle ya da “çok, pek, çokça, oldukça, pek çok, en, daha, en çok, çok da” gibi derecelendirme kelimeleriyle üretilir. Adlaşmış biçimler “acelece, berrakça” gibi kullanımlar da görünür. 7. sınıfta sınav ve ders için en çok merak edilen, zarfların işlevsel türleridir: - Yer Zarfları: nerede, nereden, nereye anlamı verirler. “Burası sınıfımız. Orada oynadık. Buraya geldik. Buradan geçtik.” Zarf olduğu açık: “Burası” (isim), “buraya” (yer zarfı). - Zaman Zarfları: ne zaman, ne kadar sürede anlamı verir. “Bugün, dün, yarın, sabah, şimdi, önceden, hemen, artık, çoktan, şimdiden, ileride, gece yarısı, sabahleyin, bayramda.” Süre bildiren “çoktan” da zamana ait: “Çoktan gelmişti.” - Yön Zarfları: nereye sorusuna cevap verir ve yön belirtir: “yukarı, aşağı, içeri, dışarı, ileri, geri, sağa, sola.” “Sağa dön.” gibi. - Durum Zarfları (Zarf Fiil): fiil kök ve gövdelerinden -erek/-erekçe, -ip, -ince, -ken, -an/-en ekleriyle türetilir ve eylemin nasıl, neden, ne zaman gerçekleştiğini anlatır: “gülerek, koşarak, yazarak, konuşurken, gelince, koşarken, koşup gitti.” “Hızla koştu.” (durum zarfı) ile “koşarak geldi.” (zarf fiil) karşılaştırması sınavda çok çıkar. - Miktar Zarfları: ne kadar, ne derece anlamı verir. “Az, çok, biraz, fazla, pek, oldukça, birazcık, biraz daha, daha çok, en çok, pek çok.” “Az konuştu.” gibi. - Soru Zarfları: nerede, nereden, nereye, ne zaman, nasıl, ne kadar, neden gibi soru edatları ve “niçin”le kurulanlar. “Nasıl çalıştı?”, “Ne kadar çok!”, “Neden gelmedi?” Sınavlarda “niçin” zamansal değil, gerekçe bildiren soru zarfıdır. - Sayı Zarfları: sayı, sıra, topluluk belirtir: “bir, iki, üç; bir kez, iki defa, onlarca; ikinci, üçüncü.” “İki kez denedik.” gibi. - Derece Zarfları: kıyas ve üstünlük belirtir: “çok, pek, oldukça, biraz, az, daha, en, çok da, pek çok, pek de.” “En hızlı koştu.” (derece zarfı) ile “daha hızlı koştu.” (karşılaştırma zarfı). - Oluş/Kayıp Zarfları: başlama ve bitmeyi anlatır: “-MAYA, -MAK” ile: “çalmaya, ağlamaya, bakmak, yürümek.” “Ağlamaya başladı.” Kayıp: “-MAK, -DA/DE”: “Bıraktı kalmak.” gibi. - Gerekçe Zarfları: neden bildirir: “çünkü, fakat, fakat”, “neden, niçin, -diği için, -in için.” “Gelmedi çünkü hasta.” (sıfat değil zarf!) - Olumlama/Olumsuzluk Zarfları: evet, hayır, evet de, hayır, -mAz, -mEr, -mIyor” ile olumsuzluk. “Evet, geldim.” “Hayır, gelmedi.” “Gelmemiş.” Olumsuz zarf “asla” da olabilir: “Asla geç kalmam.” - Tekrar Zarfları: tekrarlama anlamı verir: “tekrar, yeniden, tekrar tekrar, defa defa, binlerce kez.” “Tekrar denedi.” Dikkat: “daha” derece zarfı; “çok” miktar ve derece zarfı; “oldukça” derece zarfı; “en” üstünlük derece zarfı. “Gülerek” (zarf fiil) ile “hızla” (durum zarfı) farklı türdür. Sınavda “zarf” ile “sıfat” karışıklığı çok yapılır: “çok güzel”de “güzel” sıfat, “çok” zarftır. “Hızlıca” sıfat değil, zarfı gösterir. Unutmayın: zarf fiil kökeni itibarıyla fiil eki taşır, “-erek”, “-ince”, “-ken” ile oluşur. Pratik ipucu: Fiili, sıfatı ya da başka zarfları “Nasıl?”, “Nerede?”, “Ne zaman?”, “Ne kadar?”, “Neden?” sorularıyla test edin. Cevap veren kelime çoğu zaman zarftır. Böylece hızlıca türünü kestirebilirsiniz. Şarkılı anlatımımızda bu örnekler ritme döner ve ezberiniz kalıcı olur!