8. Sınıf Fen Bilimleri - Elektrik yükü çeşitleri (Pozitif, negatif) şarkısı (1)

Soru: Bir balonu kazağımıza sürtersek neden saçlarımızın balona doğru yöneldiğini ve balon ile saçın zıt mı yoksa aynı işaretli mi yüklendiğini açıklayın. Cevap: Sürtünme sırasında elektronlar kazağımızdan balona geçtiği için balon negatif yüklenir; kafa derisindeki elektronlar da balona doğru çekilince saçın üst kısmı pozitif kalır, bu yüzden balonun negatif yükü saçın pozitif yükünü çeker ve saçlar balona yönelir; zıt yükler çektiği için etkileşim gözlenir. Basit örnekle, sürtünmeyle yük transferi balonu negatif, saçı pozitif yapar ve zıt yükler birbirini çeker. Soru: −4 nC ve +3 nC yükleri birbirine yaklaştırdığımızda toplam yük ve net yük nedir; hangi cismin yükü büyüktür? Cevap: Toplam yük −4 nC + 3 nC = −1 nC olur ve korunum gereği değişmez; büyüklük açısından −4 nC'lik yükün büyüklüğü 4 nC, +3 nC'lik yüğün büyüklüğü 3 nC olduğu için −4 nC büyüktür. Kısa bir örnek: −4 m ile +3 m toplamı −1 m gibi toplam işareti belirler, ancak mutlak değer büyüklüğü gösterir. Soru: İki aynı metal küreyi sürtünmeyle yüklediğimizde, kürelerden birinin −3 nC olduğu biliniyorsa diğerinin yükü ne olur? Cevap: Sürtünmeyle yükler küreler arasında bölüşülür; toplam yük korunur ve iki eşit küre aynı miktarda yük aldığından ikinci küre de −3 nC olur. Basit örnek: −6 liranın iki kardeş arasında eşit paylaşılması, her birine −3 lira düşmesi gibi sonuç verir. Soru: Nötr bir metal küreye pozitif yüklü bir cismi yaklaştırdığımızda, kürenin yakın ve uzak ucunda hangi işaretli yükler toplanır? Cevap: Etkiyle elektrikleşme gerçekleşir; yakın ucu pozitif cismin etkisiyle pozitif yükler itilir ve uzak uca toplanırken, yakın uca negatif yükler çekilir; bu da zıt işaretli yüklerin yakında, aynı işaretli yüklerin uzakta görünmesi demektir. Günlük bir benzetmeyle, yakınına pozitif bir mıknatıs yaklaştırdığımızda nötr bir demir parçanın yakın kısmında kuzey kutbu, uzak kısmında güney kutbu oluşması gibi mantık uygulanır. Soru: Bir cisimde toplam yük sıfırken neden elektrik etkileşimi gözlenebilir? Cevap: Nötr durumda proton ve elektron sayıları eşittir, ancak yükler uzamsal olarak dağılabilir ve yüklü bir cisme yakınlaştırıldığında etkiyle zıt kutuplaşma ortaya çıkabilir; örneğin nötr bir kağıt parçası, pozitif yüklü bir tarakla yaklaştırıldığında kağıdın yakın ucunda negatif yükler toplanır ve çekilme gözlenir. Basit örnek: bir kumaşı yüklerimizle zıt çekmek için kumaşın kendisi nötr olsa da çekme gücü oluşur.