8. Sınıf Fen Bilimleri - Madde döngülerinin yaşam açısından önemini sorgulama şarkısı

Doğada madde, sadece kullanılır ve biter; aslında yerkürede dolaşır. Bu döngüler yaşamın sürekliliğini sağlar. Su döngüsüyle okyanustan atmosfere, oradan bulutlara ve bitkilere, hatta bize kadar su hareket eder. Karbon döngüsü, Fotosentez ve Solunum arasında dengeyi kurar. Bitkiler CO2'yi alır, glikoz yapar; biz ve hayvanlar solunum yaparak CO2'yi geri veririz. Ayrıca karbon, besinlerde organik moleküllerde, toprakta ve denizlerde karbonat olarak depolanır. Azot döngüsünde canlı proteinlerinin temel yapıtaşı olan N2, havadan toprağa sabitleştirilir. Nitrit ve nitratlar bitkilerce alınır, sonra diğer canlılara geçer; ölümle ayrışma başlar, nitrit ve amonyak oluşur; bir kısmı tekrar N2'ye dönüşür. Oksijen döngüsü, fotosentez-spesifik ve genel solunum arasındaki karşılaşmayı anlatır; kararlı bir denge hâlinde seyreder. Fosfor gibi diğer önemli mineraller de toprak–bitki–hayvan zincirini besler, eklem ve kemik sağlığı için kritik olur. Bu döngüler, doğadaki maddelerin yeniden kullanılmasını sağlar: bir yaprağın karbonu bir mikroorganizmayla toprağa döner, oradan başka bir bitkiye taşınır. İnsan faaliyetleri bu döngüleri etkiler: aşırı CO2 ve sera etkisi, gübre kullanımıyla aşırı azot birikimi ve denizlerde “yeşil alg” yığılmaları. Madde döngülerinin yaşam açısından önemi şu üç sütunda toplanır: besin ve enerji akışının sürmesi, üreticilerin (bitkiler) besin zincirine madde sağlaması, ekosistem dengesinin korunması. Bu yüzden 8. sınıf fen bilimlerinde madde döngülerini öğrenmek, hem doğayı anlamanın hem de sınavda başarılı olmanın anahtarıdır.