TC İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük - Ankara'da BMM'nin açılması (23 Nisan 1920) şarkısı (1
8. Sınıf • 02:50
Video görüntüsü içermez, sadece eğitim şarkısıdır. Dinlemek için oynatın.
1
İzlenme
02:50
Süre
29.05.2025
Tarih
Ders Anlatımı
Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu sürecini simgeleyen kritik bir eşiği işleyeceğiz: Büyük Millet Meclisi (BMM) 23 Nisan 1920’de Ankara’da açıldı. Bu olay, I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı’da Mondros Ateşkes Antlaşması ile yaşanan fiili dağılmayı ve işgallere karşı merkezi direnişi bir araya getiren yeni bir yönetim modelinin doğuşudur. BMM, hem meclis hem de geçici hükümet işlevini tek elde topladı; böylece meşru otoriteyi İstanbul’da değil Anadolu’da kurdu.
BMM’nin açılması için mekân olarak Ankara seçilmesi tesadüf değildir. İstanbul’un fiilen işgal altında olması ve Yıldız Caddesi’ndeki Osmanlı sarayının esaret altındaki siyasete çıkmaz sokak sunması, alternatif bir merkezin gerekliliğini ortaya koydu. Ankara, coğrafi avantajları ve ulaşım ağı sayesinde güvenli, kararlı ve esnek bir yönetim üretme kapasitesine sahipti. Bir ev örneğiyle düşünelim: Aile büyükleri ev dışındaki bir tehlikeye karşı evi sarsmamak için dışarıda toplanır ve oradan evi yönetir. BMM de Türkiye’nin evi olan devleti, dışarıdan (işgal güçlerinin baskısından) korumak için Anadolu’da yeni bir merkez oluşturdu.
Açılışın arka planında, 16 Mart 1920’de İstanbul’un resmen işgali ve 19 Mart’ta İtilaf kuvvetlerince Türk delegelerinin tutuklanması etkili oldu. Buna verilen karşılık, 23 Nisan 1920’de Ankara’da meclisin açılması oldu. İlk oturumda Mustafa Kemal Paşa “Meclis Reisliği”ne seçildi. İlk yasalar, halk iradesini güçlendiren, meclisin otoritesini pekiştiren düzenlemeler oldu: 29 Nisan 1920’de “Büyük Millet Meclisi Teşkilatı Hakkında Kanun” kabul edildi ve Meclis’in yetki ve görevleri belirlendi; 16 Nisan 1920’de seçim yasası (Geçici Seçim Kanunu) ile halkın temsilini sağlayacak temel kural seti oluşturuldu.
1921’de “Teşkilat-ı Esasiye Kanunu” ile devletin kurucu ilkeleri yazıldı; 28 Ocak 1921’de Misak-ı Milli, BMM’nin ulusal hedeflerini belirleyen bir “ulusal ant” oldu. Bu metinler, hem devletin kimliğini hem de amaçlarını tanımladı. BMM, halka yaslanan bir güç olarak yeni bir toplumsal sözleşmeyi üretmişti. Bu dönem, yerel direniş örgütlerini birleştiren Müdafaa-i Hukuk hareketleriyle birlikte Anadolu’nun siyasal bilincini artırdı ve 23 Nisan, 1935’ten beri “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak kutlanan sembolik bir tarih haline geldi.
Soru & Cevap
Soru: BMM ne zaman ve neden açıldı?
Cevap: 23 Nisan 1920’de Ankara’da açıldı; İstanbul’un fiilen işgali, İtilaf kuvvetlerinin Türk delegelerini tutuklaması ve işgallere karşı meşru bir yönetim merkezi kurma ihtiyacı nedeniyle meclis ve hükümet yetkilerini bir arada tutan yeni bir organ doğdu.
Soru: BMM’nin adı neden “Büyük Millet Meclisi”dir ve hangi adla ne zaman kapanmıştır?
Cevap: BMM, 23 Nisan 1920’de açıldı ve 9 Nisan 1923’e kadar bu adla çalıştı; 10 Nisan 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adını alarak cumhuriyetin kuruluşuna doğru yol açtı.
Soru: BMM’nin ilk önemli yasaları hangileridir ve neyi amaçlar?
Cevap: 29 Nisan 1920’de “Büyük Millet Meclisi Teşkilatı Hakkında Kanun” ile meclisin yetkileri düzenlendi; 16 Nisan 1920’de “Geçici Seçim Kanunu” ile halk temsilinin kuralları belirlendi; 1921’de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile devletin kurucu ilkeleri yazıldı; 28 Ocak 1921’de Misak-ı Milli ulusal hedefleri ortaya koydu. Amaç, egemenliği halka dayandırmak ve işgallere karşı merkezi, meşru bir direniş kurmaktır.
Soru: Mustafa Kemal Paşa BMM içindeki ilk görevi nedir?
Cevap: İlk oturumda “Meclis Reisliği”ne seçildi ve meclisin yürütme gücünü meclis üzerinden örgütleme işlevini üstlendi; böylece siyasal otorite Anadolu merkezli yeniden kuruldu.
Soru: BMM’nin 23 Nisan açılışı neden sembolik önemdedir?
Cevap: Halk iradesinin temsili, meşru otoritenin yer değiştirmesi ve ulusal egemenlik ilkesinin kurumsallaşmasını simgeledi; 1935’ten beri “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak resmi bayramdır ve cumhuriyetin temel direği olan “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesini kurumsallaştırdı.
Özet Bilgiler
23 Nisan 1920’de Ankara’da açılan Büyük Millet Meclisi (BMM), Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu sürecinin temel taşıdır; 29 Nisan 1920 Teşkilat Kanunu, Geçici Seçim Kanunu, 1921 Teşkilat-ı Esasiye ve 28 Ocak 1921 Misak-ı Milli ile halka dayalı ulusal egemenlik ve meşru direniş kurulmuştur.