8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük - İkinci Dünya Savaşı'nın çıkışı ve nedenleri şarkısı (

İkinci Dünya Savaşı’nın çıkışını ve nedenlerini anlayabilmek için önce Birinci Dünya Savaşı’nın sonrasında dünyada nasıl bir ortam oluştuğunu görmemiz gerekir. 1919 Versay Antlaşması ile Almanya ağır ekonomik ve askeri yükler altına sokuldu. Savaş tazminatları, silahsızlandırma koşulları ve “savaş suçlusu” gibi dışlayıcı ifadeler, Alman halkında öfke ve hayal kırıklığı yarattı. Bu ortam, bir yandan ekonomik krizlerle, öte yandan da kökten akımların yükselişiyle birleştiğinde, krizli bir Avrupa tablosu doğurdu. 1929 Ekonomik Büyük Buhranı dünya ekonomisini sarstı; üretim ve ticarette keskin düşüşler yaşandı, işsizlik arttı. Ekonomik kriz, siyasi istikrarsızlıkla birleşti ve kitleyi güçlü liderlik vaat eden akımların peşine sürükledi. Bu süreçte İtalya’da Mussolini ve liderliğindeki faşizm, Almanya’da Hitler ve NSDAP’nin (Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi) güçlenmesi belirginleşti. Sovyetler Birliği’nde ise Stalin’in totaliter rejimi kalıcı hale geldi. Bu üç güç, uluslararası sistemi yeniden çizme iddiasıyla militarizm ve revizyonizme yöneldi; yeni çatışmalara zemin hazırladı. Avrupa’da barış arayışı 1930’larda “yatıştırma” (appeasement) politikalarıyla şekillendi. 1931 Japonya’nın Mançurya’yı işgali ve 1937’de Çin’e karşı başlattığı geniş savaş, uzun süre görmezden gelindi. 1935’te İtalya, Habeşistan’a saldırdı; 1936’da İspanya İç Savaşı patladı ve üçüncü taraflar müdahil oldu; 1938’de Almanya Avusturya’yı (Anschluss) ilhak etti, ardından Çekoslovakya’daki Sudetenland bölgesini aldı. Bu gelişmeler, uluslararası hukuku ve Milletler Cemiyeti’ni zayıflattı. Savaşın yakınlaşmasına işaret eden bir başka dönüm noktası, 23 Ağustos 1939’da Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan Molotov–Ribbentrop Paktı’ydı. Bu saldırmazlık ve gizli bölüşüm anlaşması, Polonya’nın bölünmesini öngörerek, Almanya’nın doğu cephesinde güvenlik kazanmasını sağladı. Savaşın doğrudan kıvılcımı 1 Eylül 1939’da Alman birliklerinin Polonya’ya girmesi oldu. Sovyetler Birliği de 17 Eylül’de doğudan Polonya’ya girince, 3 Eylül’de İngiltere ve Fransa Almanya’ya savaş ilan etti. Böylece büyük ölçekli bir dünya savaşı başladı. 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi bağlamında, savaşın yol açtığı uluslararası gelişmelerin Türkiye’nin konumunu ve savunma politikalarını nasıl etkilediğini de dersimizin sonraki bölümlerinde inceleyeceğiz.