8. Sınıf Türkçe - Kısaltmaların Yazımı şarkısı

Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün 8. sınıf Türkçe dersimizde kısaltmaların yazımı konusunu, akılda kalıcı bir şarkıyla birlikte ele alacağız. Kısaltma; sözcüğün, ifadenin veya adın harfleriyle oluşturulan daha kısa yazım biçimidir. TDK yazım kılavuzuna göre, kısaltmalar genellikle nokta ile biter ve adlandırma, açıklama ya da açılım sırasında araya virgül konur: ör. Dr. (Doktor), s. (sayfa), vb. Buna karşılık, Türkiye’de yaygın olarak kullanılan birçok akronim (baş harfler birleşik yazılarak oluşturulan kısaltma) nokta almaz: ör. YKS, LGS, TÜİK, MEB, TBMM gibi. Bu iki grup ayrımını iyi öğrenirseniz, sınavda da günlük yazışmalarda da hata yapmazsınız. Kısaltmaların yazımı hakkında en önemli kuralları şu şekilde sıralayabiliriz: 1) Kısaltma nokta alır; akronim nokta almaz. - Doğru: Prof. Dr. Ahmet Yılmaz’a s. 20’deki cümleyi not aldım. - Doğru: YKS sınavı LGS’nin ardından gelir; TÜİK verilerini MEB sayfasından da görebilirsiniz. 2) Adlandırma ve açılım sırasında kısaltma ile açılımı arasına virgül konur. - Doğru: Doç. (Doçent), TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu), s. (sayfa) - Doğru: LGS (Liselere Geçiş Sınavı) 3) Kişi adlarında kullanılan unvanların kısaltmaları nokta alır ve unvan ile kişinin adı arasında yazım şekli değişmez. - Doğru: Prof. Dr. Mehmet Kaya ile TBMM’de bir toplantı düzenledik. - Yanlış: Prof.Dr. Mehmet Kaya 4) Ölçü birimlerinin kısaltmaları nokta almaz ve sayıdan sonra bir boşluk bırakılarak yazılır. - Doğru: 3 kg elma, 20 m uzunluk, 18 °C sıcaklık - Yanlış: 3kg elma, 20m uzunluk (nokta eklenmemeli, boşluk verilmeli) 5) Akademik kısaltmalarda doğru kullanımı bilmek önemlidir. - Doğru: Müh. (Mühendis), Yük. Ok. (Yüksekokul), Fak. (Fakülte), Küt. (Kütüphane) - Açılımda virgül kullanıldığına dikkat: Müh. (Mühendis), Küt. (Kütüphane) 6) Resmî kurum ve kuruluşların kısaltmaları çoğu zaman akronim şeklindedir ve nokta almaz. - Doğru: TBMM, MEB, TÜİK, İBB, Ege Ü., İTÜ - Not: Bazı kurumlarda tek harfli akronimler de görülebilir; bunlar genellikle nokta almaz. 7) Saat ve tarih gösteriminde noktalama kurallarına dikkat ediniz. - Doğru: 09.30’da toplantı var. (Saat) - Doğru: 03.11.2024’te sınav yapıldı. (Tarih; kısaltma değil, ayrıntılı yazım) 8) Kısaltmalar büyük harfle başlarsa baş harf büyük yazılır; tek harfli kısaltmalarda büyük harf kullanımı yaygındır. - Doğru: A. s. 5, s. 5, f. 12 Şimdi bu kuralları, şarkımızın kısa bir bölümüyle pekiştirelim: “Prof. Dr. s. 20, not al; akronim LGS’nin noktası yok. TÜİK, MEB, TBMM gibi akronimler noktayı kaldır. Kg, m, °C birimler: nokta yok, sadece boşluk var. Doğru yazımla sorular, senden korksun!” Kısaltma akronim farkını öğrenince, yazım hataları azalır. Özellikle sınavlarda “Prof. Dr.” yazımı, birimler (kg, m, °C), akronimler (YKS, LGS, TÜİK) ve sayfa gibi yaygın kısaltmalar sıkça karşımıza çıkar. Bu örnekleri doğru yazıp doğru okursanız, dil bilgisi sorularında net puan kazanırsınız.